De provincie wil vanaf medio 2029 nieuwe buslijnen laten rijden naar de grote werklocaties aan de westkant van Eindhoven, zoals BIC-Noord, De Run en de High Tech Campus. Daarvoor vraagt het provinciebestuur jaarlijks 6 miljoen euro extra. Statenleden bespraken het plan op 2 oktober. Een deel was enthousiast, een ander deel vond het te vaag voor zoveel geld.
Wat is het plan
De zogenoemde Brainportlijnen zijn gewone openbaarvervoerlijnen. Er komen twee soorten: snelle stadsbussen ('Trambus') en streekbussen over de snelweg ('Brabantliner'). Volgens het Statenvoorstel moet het geld nu worden vrijgemaakt. De provincie zet het busvervoer in Zuidoost-Brabant binnenkort opnieuw in de markt (een 'concessie' aanbesteden). Vervoerders moeten dan meteen weten hoeveel geld er is.
- Extra budget: 6 miljoen euro per jaar vanaf medio 2029, uit de vrije begrotingsruimte
- Huidig budget concessie Zuidoost-Brabant: 41 miljoen euro per jaar (6 miljoen is 13 procent erbij)
- Totaal nodig voor alle Brainportlijnen: 10 miljoen euro per jaar; over de overige 4 miljoen voor lijnen vanuit Oost-Brabant volgt later een besluit
- Alleen al op BIC-Noord komen 20.000 nieuwe arbeidsplaatsen; afgesproken is dat 30 procent van de werknemers met het ov reist
- Volgens de memo van gedeputeerde Smeulders rijdt per juli 2029 een Trambus tussen station Best en De Run
- Het Rijk betaalt voorlopig niet mee aan de exploitatie
Waar het schuurde
De VVD vond het voorstel onvoldoende onderbouwd. Jelle van Nuland (VVD) vond dat "ons nu wordt gevraagd om toch een beetje in het luchtledige nog eens heel veel geld vrij te maken"
. Hij vroeg of de lijnen rendabeler kunnen, bijvoorbeeld met een toeslag in de spits. Tjerk Langman (PVV) voelde zich klemgezet en vreesde een vervolg: "krijgen we als PS dus weer zo'n slik of stikken voorstel van 4 miljoen euro structureel voor de kiezen"
. JA21 en Forum voor Democratie misten berekeningen voor als er minder reizigers komen. De BBB vroeg waarom er voor Brainport miljoenen zijn, terwijl inwoners van andere gebieden soms jarenlang moeten aandringen op een basisvoorziening.
PRO Brabant en D66 steunden het plan volledig en wilden ook de 4 miljoen voor Oost-Brabant al toezeggen. "En dat vraagt om simpelweg bestuurlijk lef nu door te pakken en te laten zien dat het wel kan"
, zei Matthijs van Miltenburg (D66) . Het CDA steunde de lijnen ook, maar vroeg waarom er niet met een kleiner bedrag begonnen wordt.
Reactie van de gedeputeerde
Gedeputeerde Smeulders zei dat de lijnen niet alleen voor ASML zijn, maar voor iedereen. Hogere tarieven of een spitstoeslag maken de bus volgens hem minder aantrekkelijk, waardoor meer mensen de auto pakken. Over het aantal reizigers gaf hij geen garantie: "OV zal nooit een exacte wetenschap worden"
. Lijnen die slecht gebruikt worden, worden aangepast. De eerder gereserveerde 3,5 miljoen euro voor de hele regio wordt niet naar de Brainportlijnen verschoven, onder meer voor beter ov in de Peel en de Kempen.
Wat lag er voor
- De Statenleden vormden zich een oordeel; er is nog niets besloten over het geld
- Het voorstel komt als bespreekstuk in de Statenvergadering, waar dus opnieuw gedebatteerd kan worden; volgens de memo is die op 16 oktober 2026
- De gedeputeerde zegde JA21 een memo toe over het onderzoek naar een treinstation bij Eindhoven Airport
- De gedeputeerde komt schriftelijk terug op vragen van de BBB over ov-uitgaven per inwoner en van de VVD over wanneer de groei van het gebruik te beoordelen is
- Het plan voor de nieuwe busconcessie (ontwerp-Programma van Eisen) gaat in november naar de Staten
