De provincie houdt toezicht op Brabantse gemeenten en wil inwoners meer betrekken bij beleid. Op de themadag van 25 september lichtten ambtenaren toe hoe dat loopt. Volgens de provincie komen er door AI veel meer klachten en meldingen over gemeenten binnen.
Toezicht op gemeenten
De provincie controleert of gemeenten hun wettelijke taken goed doen, zoals hun financiën en de huisvesting van statushouders. Dat heet interbestuurlijk toezicht (IBT). Volgens de voortgangsrapportage wijst een eerste indruk op een achteruitgang van de kwaliteit van gemeentelijke stukken over omgevingsrecht.
Petra Lepolder (VVD) vroeg naar de zin dat de toename van klachten deels komt door personen met onbegrepen gedrag. "Want daar zit volgens mij een wereld achter"
, zei ze . Daarop komt een schriftelijk antwoord, net als op de vraag van Ronnie Buiks (CDA) hoeveel personeel de nieuwe toezichttaken kosten.
- Alle Brabantse gemeenten kregen voor hun begroting 2026 de kleur groen op de IBT-plattegrond.
- Bij omgevingsrecht verwacht de provincie dat meerdere gemeenten oranje of rood scoren.
- Nieuwe toezichttaken komen uit de Wet versterking regie op de volkshuisvesting en de wet voor openbare bibliotheken.
- Hoeveel fte extra nodig is, onderzoekt een extern bureau.
Samenwerking in de regio
Gemeenten werken steeds vaker samen in regionale verbanden. Dat moet het bestuur slagvaardiger maken, maar raadsleden zitten niet zelf aan tafel bij de besluiten. Nico Heijmans (SP) herkende dat: het is lastig om "het gevoel te hebben dat je nog een beetje aan het stuur zit"
. Het staat niet op de Brabantmakersdag voor raadsleden, maar kan later een eigen sessie krijgen.
Buiks zei dat zijn fractie klachten krijgt over de samenwerking tussen gemeenten en provincie: "Dat ze vinden dat de provincie heel dwingend is"
. Een onderzoek naar de samenwerking met gemeenten is net gestart.
- Een gemiddelde gemeente zit volgens de ambtenaar in ongeveer 35 tot 40 samenwerkingsverbanden.
- Het kabinet komt eind 2026 met een visie op regionale samenwerking.
- De rijkstoets of gemeenten een nieuwe taak aankunnen (UDO) gaat de provincie misschien zelf gebruiken.
Inspraak en participatie
Buiks vond dat verenigingen te weinig in de rapportage voorkomen: "Het is voor ons toch wel het cement van de samenleving"
. De provincie houdt niet centraal bij welke groepen inwoners meedoen aan participatietrajecten; wel moet na elk traject een eindverslag komen. De ChristenUnie-SGP vroeg naar de invloed van Provinciale Staten. De ambtenaar vond dat het antwoord naar een politiek standpunt neigde en bleef het schuldig.
- Jongerentop op 3 november 2026, thema mobiliteit.
- Provinciaal Jeugddebat op 4 december 2026 met 50 jongeren.
Veiligheid
- De rijksfinanciering voor de Vertrouwenspersoon Veilig Buitengebied stopte per 1 maart 2026. In 2026 betalen onder meer de provincie en de ZLTO de vertrouwenspersoon samen via een subsidie.
- Sinne Tolsma (BBB) wil dat de resultaten van de vertrouwenspersoon met de provincie worden gedeeld.
- De Risk Factory in Midden- en West-Brabant loopt; in Brabant-Noord is er een in ontwikkeling.
Wat lag er voor
- Een informerende bijeenkomst over de voortgangsrapportage; er is niets besloten.
- Volgens de presentatie zijn er geen voorstellen om de uitvoeringsagenda te wijzigen.
- Over wijzigingen die de begroting raken, beslissen de Staten volgens de Statenmededeling op 16 oktober 2026.
