Wie in Utrecht op straat harddrugs gebruikt, kan sinds 1 augustus 2023 een boete krijgen. Zonder nieuw besluit vervalt dat verbod op 1 november 2026, maar het college wil het permanent maken. Op 10 september vertelden onderzoekers, politie, handhaving, zorg en belangenbehartigers de gemeenteraad wat het verbod heeft opgeleverd.
Wat het onderzoek zegt
Bureau MoCCA Veiligheidsmanagement onderzocht het verbod in opdracht van de raad. Het is een van tien maatregelen, naast onder meer extra toezicht, camera's, verblijfsontzeggingen (een verbod om een gebied te betreden) en soepelere toegang tot gebruikersruimte De Stek. Volgens het evaluatieonderzoek vermindert dat pakket de overlast, maar zijn de wachtlijsten voor zorg lang. Zonder verbod verwacht het bureau meer gebruikers en dealers van buiten de stad.
"Dat ook echt niemand terug wil naar de situatie van voor 2023"
, zei onderzoeker Monique Groenhuijzen over de interviews . Over de gevolgen voor de gebruikers zelf had ze weinig informatie ontvangen.
- Geregistreerde overlastgevende harddrugsgebruikers: 120 in het najaar van 2023, 54 op 1 augustus 2024, 87 op 1 februari 2026
- In de Binnenstad voelt 51% zich wel eens onveilig, tegen 39% in 2023
- Van de tien grootste gemeenten heeft alleen Utrecht een einddatum (horizonbepaling) aan het verbod gekoppeld
Politie en zorg
Jasper Keijzer van de politie vertelde dat er in 2023 op het Lucasbolwerk groepen stonden van tot wel 100, 120 mensen. Nu is dat vooral een groep Utrechtse gebruikers. "En de aanpak werkt zien we"
, zei hij . Claudine Schuyt van Toezicht en Handhaving noemde het verbod geen doel op zich, maar een instrument om in te grijpen.
De zorgpartijen gaven bewust geen advies over verlenging, maar zien een groeiende groep daklozen die nergens terecht kan. "Want achter iedere melding van overlast zit een mens"
, zei Jorinde Crum, namens onder meer de Tussenvoorziening en Jellinek .
Boetes van 430 euro
Stichting Goud, dat opkomt voor dak- en thuislozen, is principieel tegen het verbod. "Wij vinden dat mensen daarmee worden gecriminaliseerd voor een verslavingsziekte waar zij onder lijden terwijl zij vaak dakloos zijn"
, zei Susan Diepenmaat . Voor het geval de raad het verbod toch verlengt, stelde ze voor alleen echt gebruik te beboeten en niet het bezit van bijvoorbeeld een leeg pijpje, eerst te waarschuwen, en een gebruikersruimte te openen voor EU-arbeidsmigranten.
- Boetes door gemeentelijke handhaving volgens Stichting Goud: 27 in 2023, 264 in 2024, 368 in 2025
- In 2025 vier keer zoveel boetes als waarschuwingen
- Een boete is volgens Stichting Goud 430 euro; in schriftelijke vragen van Partij voor de Dieren, BIJ1 en Student & Starter staat
"ruim 400 euro"
De onderzoeker zei dat de hoogte van de boete landelijk wordt bepaald, terwijl in die schriftelijke vragen staat dat de wet geen bedrag voorschrijft.
Stemmen uit de zaal
Een bewoner pleitte namens buurtbewoners voor het houden van het pakket en voor een tweede gebruikersruimte zoals De Stek. Centrum Management Utrecht, namens binnenstadondernemers, wil het verbod behouden.
Wat lag er voor
- Een raadsinformatiebijeenkomst: er is niets besloten
- De evaluatie van MoCCA, als voorbereiding op het besluit over een permanent verbod
- De commissie Bestuur debatteert er op 24 september over, volgens de informatie over deze bijeenkomst; daarna stemt de gemeenteraad
