Utrecht krijgt waarschijnlijk een stadsbestuur van maar twee partijen: GroenLinks-PvdA en D66. Na het vertrek van het CDA lieten zij ook de Partij voor de Dieren los. De gemeenteraad besprak dat op 4 juni en nam twee moties aan die de rest van de raad meer invloed moeten geven.
Van vier naar twee partijen
Sinds de verkiezingen wordt onderhandeld over een coalitie: de partijen die samen een meerderheid in de raad hebben en de wethouders leveren. Volgens de brief van de formateurs van 20 mei zag het CDA "onvoldoende basis"
om verder te gaan. In de brief van 28 mei staat dat D66 vindt dat twee partijen de verkiezingsuitslag het best weerspiegelen; GroenLinks-PvdA had liever de Partij voor de Dieren gehouden. Beide willen snel een akkoord vanwege netcongestie (een overvol stroomnet), woningbouw en de klimaatcrisis.
- Start onderhandelingen: 11 april 2026, met GroenLinks-PvdA, D66, CDA en Partij voor de Dieren
- CDA stapte op: 20 mei 2026
- Formateurs (begeleiders van de onderhandelingen): Lilianne Ploumen en Victor Everhardt
- Zetels van de nieuwe coalitie: 23
Kritiek op de smalle basis
Veel partijen wezen erop dat de verkenner, die vooraf onderzocht welke coalitie logisch was, een brede coalitie had geadviseerd. "Dat is geen echte meerderheid in de stad maar een papieren meerderheid"
, zei Meerding (VVD) . Volgens haar haalden de twee partijen samen 44 procent van de Utrechtse stemmen. Van Bergen (ChristenUnie) twijfelde of besturen met een minimale meerderheid verstandig is.
Van Heuven (Partij voor de Dieren) noemde het loslaten van zijn partij "wat ons betreft onverdiend en oneerlijk"
. Hij gaat wel verder als constructieve oppositiepartij.
Hand uitgestoken naar de oppositie
GroenLinks-PvdA en D66 stelden voor dat de formateurs op korte termijn met alle fractievoorzitters praten over spelregels voor samenwerking tussen coalitie en oppositie. GroenLinks-PvdA wil in het akkoord ook geld per thema reserveren dat nog niet is ingevuld, zodat de raad meebeslist waar het heen gaat. Een nieuwe verkenning met andere partijen komt er niet: "dat station is gepasseerd"
, zei Fattal (PRO) .
Van Rooij (Student & Starter) zag in de krappe meerderheid juist een kans op samenwerking, maar waarschuwde: "eerst zien dan geloven"
.
Twee moties
Een motie is een verzoek of uitspraak van de raad. De eerste gaat over financiële spelregels, omdat de raad over de begroting beslist. De tweede komt voort uit de zorg dat het advies van de verkenner over een brede vertegenwoordiging van de stad is verdwenen. Fattal waarschuwde dat niet alle wensen uit de gesprekken in het akkoord kunnen komen.
- Motie 155,
"Financiële spelregels met de raad"
: ingediend door Passier (Volt), met Stadsbelang Utrecht, CDA, UtrechtNu! en Student & Starter - Motie 156,
"Gespreksronde met formateurs"
: ingediend door Meerding (VVD), met DENK, CDA, ChristenUnie en Stadsbelang Utrecht
Wat is er besloten
- Motie 155 aangenomen met algemene stemmen: financiële spelregels niet volledig vastleggen in het akkoord; het nieuwe college bereidt een vernieuwde financiële verordening voor, voor bespreking met de raad bij voorkeur in het najaar van 2026.
- Motie 156 aangenomen, met Utrecht Solidair en UtrechtNu! tegen: de formateurs vragen alle fracties ook hoe de brede vertegenwoordiging van de stad in de coalitie vorm kan krijgen, en informeren daarna de raad.
- Stam is geïnstalleerd als nieuw raadslid voor GroenLinks-PvdA.
