Op de agenda van de adviescommissie Controle en Financiën, raadsleden die de gemeenteraad helpen bij geldzaken, stonden op 5 november de spaarpotten van de gemeente, het geld van het Rijk en het geld dat vaak blijft liggen. Geld dat blijft liggen kan volgens de rekenkamer betekenen dat plannen later komen of dat heffingen hoger zijn dan nodig. Er stonden geen besluiten op de agenda.
Minder reserves
Een reserve is een spaarpot binnen de begroting met een vast doel. Aanleiding is de motie "minder is meer"
van de raad. Volgens de presentatie over reserves kunnen elf potten vervallen op basis van hun einddatum of al genomen besluiten. Risico's wil de gemeente voortaan centraal afdekken via één buffer, het weerstandsvermogen, in plaats van in losse risicopotten.
- Aantal reserves begroting 2026: 69, na de elf "quick wins" 58
- 7 risicoreserves rond deelnemingen, leningen en borgstellingen kunnen vervallen
- Vaststelling nieuwe nota reserves: eerste kwartaal 2027
Iets minder geld van het Rijk
Meer dan de helft van het Utrechtse geld komt van het Rijk, vooral via het gemeentefonds. Drie keer per jaar past het Rijk dat bedrag aan in een "circulaire". Volgens de raadsbrief over de septembercirculaire valt die tot en met 2031 licht negatief uit, vooral door de landelijke ontwikkeling van de maatstaven waarmee het geld over gemeenten wordt verdeeld.
- Effect tot en met 2031: gemiddeld genomen ongeveer € 2 miljoen nadeel
- Voorschot btw-compensatiefonds 2026: € 4,1 miljoen
- Verwerking in de Voorjaarsnota 2027
Vaak geld over
De rekenkamer, de onafhankelijke controleur van de gemeente, schreef een brief over onderbesteding: minder uitgeven of meer ontvangen dan begroot. Daardoor worden volgens de rekenkamer misschien bezuinigingen doorgevoerd die achteraf onnodig blijken, of zijn heffingen hoger dan nodig. Oorzaken zijn onder meer rijksgeld dat laat in het jaar komt, vertraagde investeringen en te lage schattingen van eigen inkomsten zoals de onroerendezaakbelasting.
Het college herkent dat grotendeels in zijn reactie. Op één punt plaatst het college een kanttekening: de rekenkamer ziet de kosten voor eigen personeel structureel onderschat ten opzichte van de oorspronkelijke begroting, volgens het college zijn de afwijkingen met de actuele begroting beperkt. De rekenkamer schrijft zelf dat dit patroon op basis van de gemeentelijke cijfers wegvalt; de onderschatting van inhuur blijft wel zichtbaar.
- Resultaat 2025: € 54,6 miljoen positief
- Verschil met de laatste begrotingswijziging: bijna € 91 miljoen
Hoeveel kan de raad nog sturen?
In de begroting 2027 ontbreekt informatie over welk deel van de uitgaven de raad echt kan veranderen. Het dashboard van bureau Berenschot gaf volgens de presentatie onvoldoende zekerheid over de betrouwbaarheid van de uitkomsten, onder meer door het vertrek van een sleutelmedewerker bij Berenschot. De gemeente onderzoekt hoe ze dit zonder apart dashboard en met eigen kennis in de begroting kan opnemen.
- Kosten dashboard: € 125.000 invoering plus € 21.000 per jaar
- Streefdatum nieuwe aanpak: begroting 2028
Rekenkamer tegen bezuiniging
Bij de ingekomen stukken lag een brief van de rekenkamer die de bezuiniging op haar budget "onbegrijpelijk en onuitvoerbaar"
noemt. Volgens de rekenkamer moet de staf dan kleiner worden en leidt dat tot een overschrijding van het lagere budget.
- Bezuiniging: € 154.000 structureel vanaf 2027, op een totaal budget van € 758.000 (begroting 2026)
Wat lag er voor
- Update over de reserves: 11 van de 69 kunnen vervallen
- Toelichting septembercirculaire: gemiddeld ongeveer € 2 miljoen nadeel tot en met 2031
- Rekenkamerbrief en collegereactie over onderbesteding
- Voorstel om te verkennen hoe de beïnvloedbaarheid in de begroting komt, streefdatum begroting 2028
- Rekenkamerbrief tegen de bezuiniging van € 154.000 op de rekenkamer
