De gemeenteraad van Ede kreeg op 15 oktober uitleg over twee onderwerpen waar inwoners direct mee te maken hebben: hoe de gemeente inwoners laat meepraten over plannen, en waarom Ede elk jaar meer aan bijstand uitgeeft dan het van het Rijk krijgt. Er werd niets besloten. Wel werd duidelijk dat inwoners lang niet altijd mogen meebeslissen.
Meepraten over plannen
Een ambtenaar legde de Edese Participatie Aanpak uit. Participatie betekent: inwoners betrekken bij plannen. De presentatie onderscheidt niveaus van invloed: van alleen je mening geven tot zelf beslissen, zoals bij het Marktplein, waar omwonenden uit drie ontwerpen kozen. Wethouder Van der Beek (ChristenUnie) waarschuwde vooraf: "Participatie zal dus ook blijven schuren, onprettige gesprekken blijven opleveren en het is geen wondermiddel dat leidt tot eenstemmigheid."
"Maar ik denk dat de mensen hier in Ede, dus onze inwoners, nu bijna denken dat participatie niet alleen maar meepraten is, maar meebeslissen is"
, zei Stap (GemeenteBelangen Ede) . Hij vroeg om een verdiepende sessie.
Het schuurde bij projectontwikkelaars. Bij hun plannen moet volgens de Omgevingswet de ontwikkelaar zelf de inspraak regelen, niet de gemeente. Komdeur (CDA) vroeg hoe de gemeente controleert wat er op zo'n avond is gezegd: "Maar hoe doen jullie dat? Op de blauwe ogen?"
Het antwoord was dat de gemeente uitgaat van vertrouwen in partners. Een vergunning weigeren om slechte inspraak is juridisch lastig.
- Eerste versie van de aanpak: 2019, vernieuwd in 2023
- Sinds 2023 één uitdaging via het uitdaagrecht (inwoners nemen een gemeentetaak over)
- Evaluatie van de aanpak: 2027
- Op 10 december wordt de raad bijgepraat over die evaluatie
Tekort op de bijstand
Ede heeft relatief weinig huishoudens in de bijstand, maar komt toch elk jaar geld tekort. Het Rijk verdeelt het geld voor uitkeringen (het BUIG-budget) met een rekenmodel dat voorspelt hoeveel bijstand een gemeente nodig zou hebben. Voor Ede valt die voorspelling volgens beleidsadviseur Michiel de Wind lager uit dan de werkelijkheid. Daarnaast komen sinds 2015 meer jongeren met zware problemen in de bijstand, omdat zij niet meer in de Wajong terechtkunnen. Wethouder Versteeg (SGP): "Eén is dat dat bestaanszekerheid geen gunst is, maar een plicht."
Volgens de presentatie wil de gemeente meer mensen aan (parttime) betaald werk helpen, vaker contact houden met mensen in de bijstand en ook na het vinden van werk ondersteuning bieden, bijvoorbeeld met een jobcoach. Van Hattum (GemeenteBelangen Ede) vroeg of extra investeren niet "dweilen met de kraan open"
is . Het antwoord: niets doen laat het tekort groeien.
- Tekort 2020: 1,3 miljoen euro
- Tekort 2021: 2,5 miljoen euro (grootste)
- Tekort 2024: 0,4 miljoen euro (kleinste)
- Tekort 2025: 1,6 miljoen euro
- Ongeveer 1800 huishoudens in de bijstand
- Volgens de wethouder gaat de VNG op korte termijn bekijken of het verdeelmodel moet worden aangepast
Rekenkamer
Daarna haalde de Rekenkamer in een niet uitgezonden workshop ideeën op voor nieuwe onderzoeken. Op de lijst stonden onderwijshuisvesting, participatie en energietransitie. De Rekenkamer kiest zelf en doet ongeveer 2 onderzoeken per jaar.
Wat lag er voor
- Uitleg over de Edese Participatie Aanpak
- Uitleg over het bijstandstekort en plannen om dat te beperken
- Workshop over onderzoeksonderwerpen voor de Rekenkamer; uitkomst niet bekend
