Wie een kind op school heeft, kan te maken krijgen met de leerplichtambtenaar of het Doorstroompunt van de gemeente. Op 17 september 2026 legden ambtenaren de Edese gemeenteraad in een informatieve bijeenkomst uit hoe dat werk gaat. Besloten werd er niets.
Van spijbelen tot schooluitval
De leerplicht geldt vanaf 5 jaar. Voor 16- en 17-jarigen geldt daarna de kwalificatieplicht: zij moeten een startkwalificatie halen, dus een diploma havo, vwo of mbo-niveau 2 of hoger. Het Doorstroompunt helpt oudere jongeren zonder zo'n diploma terug naar school of werk. Sinds 1 januari 2026 loopt die leeftijdsgrens door tot 27 jaar in plaats van 23.
Uit het Jaarverslag leerplicht 2024-2025 en de memo van het college:
- 559 leerlingen werden gemeld voor verzuim, 3% van het aantal leerlingen
- 34 thuiszitters geregistreerd
- 21 keer een proces-verbaal, 30 keer een Halt-straf
- 16- en 17-jarigen met verzuim in Ede: 169 in 2023-2024, 109 in 2024-2025, met 279 meldingen
- voortijdig schoolverlaters in Ede: 467 in 2023-2024, 459 in 2024-2025
- in de hele regio 1026 voortijdig schoolverlaters, 44% uit Ede
Zo'n 80% vindt volgens de memo zelf weer de weg naar school of werk. Meer cijfers per gemeente staan in het Jaarverslag Doorstroompunt Vallei 2024-2025. Begeleiding na het 18e jaar is vrijwillig.
Straffen staan mogelijk op de tocht
Volgens de ambtenaren adviseert een landelijke adviesraad om te stoppen met strafrechtelijke vervolging van verzuim. Een besluit verwachten ze eind dit jaar. W.J.A. van Emmerik (GemeenteBelangen Ede) vroeg om verduidelijking over de Haltstraf. Het antwoord: geen proces-verbaal en geen Halt meer. Op een vervolgvraag zeiden de ambtenaren dat wel de last onder dwangsom en het stopzetten van de kinderbijslag overblijven.
Vrijstelling om geloofsredenen
Ouders konden hun kind met een kennisgeving vrijstelling van de leerplicht laten krijgen als er geen school in de buurt past bij hun levensovertuiging. De ambtenaren zeiden dat de Hoge Raad afgelopen april heeft geoordeeld dat die vrijstelling niet meer vanzelf ontstaat. Ede geeft gezinnen een overgangsjaar; er liggen bezwaren. "Is dat een kennisgeving of moeten zij echt een soort toestemming krijgen van de bezwaarcommissie?"
, vroeg H. van Silfhout (Forum voor Democratie) . Hij vroeg ook bij wie de beslissing ligt om de uitspraak te volgen in plaats van de wet. De wethouder noemde dat een valse tegenstelling, omdat de Hoge Raad de wet uitlegt.
Wachtlijsten en een doolhof van instanties
"Is er een centrale coördinator, een bekend gezicht als aanspreekpunt"
, vroeg P.R. van Heusden (VVD) . Daar is geen eenduidig antwoord op, zeiden de ambtenaren: instanties moeten elkaar vooral snel vinden. Een CDA-raadslid wees op de lange wachttijden bij hulpverlening. De ambtenaren erkenden dat knelpunt en maken dan een plan voor de tussentijd. A.M. Komdeur (CDA) zei: "Ik ben wel een beetje zoekend aan het luisteren als raadslid"
. Zij vroeg waar de gemeente het beter kan doen.
Een raadslid van GemeenteBelangen Ede vroeg naar jongeren met een havo- of vwo-diploma die zonder werk of studie thuis zitten. Die vallen tussen wal en schip, erkenden de ambtenaren.
Wat lag er voor
- Een presentatie over leerplicht, kwalificatieplicht en voortijdig schoolverlaten
- Het jaarverslag leerplicht en het jaarverslag Doorstroompunt Vallei 2024-2025, met een memo van het college
