Deze week ging het in veel Friese raden en commissies over de begroting voor 2027. Volgend jaar sluit die vaak nog, daarna lopen de tekorten op, en in Leeuwarden en Harlingen ging het over hogere lasten voor inwoners. Besloten wordt er in november. In Ooststellingwerf viel wel een besluit over fietspaden in het Drents-Friese Wold.
Op de kaart: 8 gemeenten
Volgend jaar rond, daarna krap
In Súdwest-Fryslân sluit 2027 met een structureel overschot van 543.000 euro, maar in 2028 is het tekort 4.448.000 euro. De algemene reserve, de spaarpot van de gemeente, zakt van circa 29,8 miljoen euro eind 2026 naar circa 16,7 miljoen euro eind 2030. In Opsterland sluit 2027 ook, maar vanaf 2028 lopen vooral de kosten voor jeugdzorg en de Wmo (hulp en ondersteuning thuis) op. Harlingen heeft in 2027 € 176.000 over en in 2028 een tekort van € 1,323 miljoen.
Dantumadiel heeft al in 2027 een tekort van 744 duizend euro, vooral door zware jeugdzorg en hogere kosten voor loonkostensubsidie. De reserve zakt naar 7.746 duizend euro eind 2027, onder de ondergrens van € 10 mln. die de raad zelf stelde. Dat kan de vernieuwing van scholen vertragen.
In Heerenveen sluit de begroting met € 26.000 voordelig, gevolgd door een verwacht tekort van circa € 3,1 miljoen in 2028. Een sluitend 2027 met tekorten daarna speelde deze week dus in Súdwest-Fryslân, Opsterland, Harlingen en Heerenveen, en de koppen van vorige week laten hetzelfde patroon zien.
Ook in Heerenveen schuurde het: de provincie, die toezicht houdt op de gemeentefinanciën, is het met ongeveer 1 miljoen euro aan posten niet eens. Het college vangt dat op met ruimte in onder meer het Wmo-budget. De SP stoorde zich eraan dat tegelijk een bezuiniging van € 125.000 op het college wordt teruggedraaid voor een vijfde wethouder. Op de vraag van PRO waarom de ambities niet in de begroting staan, zei wethouder Speel (Heerenveen Lokaal): "En ambities kosten geld. En wij hebben maar één portemonnee."
Inwoners betalen meer
In Leeuwarden stijgen de lasten volgens Klaver (Gemeentebelangen) met 16 procent, tegenover 4 procent landelijk; de wethouder bevestigde dat cijfer. De FNP wil dat de OZB hooguit met de inflatie meegaat. JA21 vond dat de gemeente eerst zelf moet besparen. De raad besluit op 4 november.
In Harlingen is pas in januari bekend hoeveel de OZB per huishouden stijgt. Bij de afvalstoffenheffing komt er volgens Schoute 42 euro bij voor een eenpersoonshuishouden. Wethouder P.M. Schoute (VVD) erkende: "Is het een lastenverhoging? Ja, loop ik niet voor weg".
Woningbouw
In Opsterland is 19 procent van de woningen sociale huur. Volgens wethouder Van Opzeeland komt dat niet op 30 procent; de wettelijke eis gaat volgens hem over nieuwbouw. Anja Wiersma (PRO): "En vandaag is voor het eerst dat ik hoor dat we het niet gaan halen tot dusver". In Leeuwarden is het aandeel 28 procent; het college wil netto 1.000 woningen per jaar, dit jaar waren het er tot en met augustus 562. Súdwest-Fryslân leverde in de vorige periode 1.100 woningen op en mikt nu op 1.500; een starterslening voor kleine dorpen wees de wethouder af.
Ooststellingwerf: fietspaden en een duurdere werf
De raad van Ooststellingwerf stemde met 20 stemmen voor en 0 tegen in met het ontwerpbesluit om drie fietspaden in het Drents-Friese Wold op te heffen, voor meer rust voor vogels. Eerder wilde de commissie eerst nog overleg met Westerveld. Belanghebbenden kunnen in november en december reageren. Een motie om onderduikplaatsen uit de Tweede Wereldoorlog langs de paden bereikbaar te houden, werd unaniem aangenomen. De nieuwe gemeentewerf kost € 5.752.000, tegen een krediet van 4,33 miljoen euro in 2021. Een amendement om tegenvallers binnen het budget op te vangen, werd verworpen met 8 stemmen voor en 12 tegen.
Terschelling: nieuwe raadsleden en weer geen kampeerregels
Op Terschelling werden H.K. van der Wielen en L. Buren unaniem toegelaten als raadslid. Een dag later ging het kampeerbeleid op verzoek van het college van de agenda van de raadscommissie, omdat een motie van de raad niet juist was verwerkt. Samen Terschelling vroeg of het college de zaak nog onder controle heeft; PvdA en VVD wezen erop dat ondernemers al lang wachten.
Verder deze week
- Súdwest-Fryslân heeft een totale onderhoudsachterstand van 60,65 miljoen euro.
- In Heerenveen schoof het Mobiliteitsplan 2035 door tijdgebrek naar december, terwijl twee insprekers de hele avond hadden gewacht.
- Vrijwillige speeltuinbeheerders in Harlingen vrezen persoonlijk aansprakelijk te zijn bij ongelukken; er is nog geen scenario voor onderhoud gekozen.
- In Opsterland botsten wethouder en ChristenUnie over de vraag of de gemeente voldoet aan de spreidingswet.
- De raad van Heerenveen stelde op 22 oktober alle voorstellen zonder debat vast, waaronder een wijziging van de Algemene Plaatselijke Verordening.
- De fusie van twee schoolbesturen gaat op Terschelling als hamerstuk naar de raad.