Friese gemeenteraden stelden deze week hun begroting voor 2027 vast. In een deel van de gemeenten is er volgend jaar nog geld over, maar daarna dreigen tekorten. Inwoners merken het aan een hogere OZB, afvalheffing en toeristenbelasting. Verder ging het over twee installaties waarover de raad moet oordelen, en over asielopvang in Achtkarspelen.
Op de kaart: 12 gemeenten
Begrotingen voor 2027 en daarna
Achtkarspelen houdt in 2027 € 150.000 over, maar verwacht een tekort van € 3,3 miljoen in 2028. In Noardeast-Fryslân blijft in 2027 afgerond 0,86 miljoen euro over, daarna is het beeld negatief. In De Fryske Marren gaat de bezuinigingsopgave vanaf 2028 van 4,5 naar 5,7 miljoen euro. Weststellingwerf heeft in 2027 een overschot van 463.000 euro, met 1 miljoen euro uit de algemene reserve. Dantumadiel heeft al in 2027 een tekort van € 744.000, en Ooststellingwerf begroot drie jaar met een tekort en vult dat aan uit de reserves.
Jeugdzorg drukt zwaar: Dantumadiel geeft € 1.186.000 per jaar meer uit, Ooststellingwerf legde 650.000 euro extra bij voor 2027 nadat de provincie de raming niet realistisch vond.
De provincie, die toezicht houdt op de gemeentefinanciën, greep ook elders in. In Tytsjerksteradiel mochten kosten voor bruggeninspectie en ICT niet als eenmalig gelden, waardoor het overschot voor 2027 zakte naar € 66.000. In Noardeast-Fryslân mocht onderhoud van wegen, bruggen en gebouwen niet uit reserves worden betaald. Daar schuurde het: LNF diende een motie van afkeuring in tegen het hele college, omdat informatie en antwoorden tekortschoten. In Achtkarspelen zei R. Schootstra (CDA): "Een sluitende begroting voor één jaar is dus nog geen duurzaam financieel beleid".
Hogere OZB en afvalheffing
Leeuwarden verhoogt de onroerendezaakbelasting (OZB, de belasting op gebouwen) extra met twee keer 2 procent. GB058, FNP, JA21 en Forum voor Democratie wilden de stap voor 2027 schrappen, maar hun amendementen haalden 12 en 13 stemmen tegen 23 en 22. Noardeast-Fryslân verhoogt de OZB met 15 procent. In Tytsjerksteradiel stijgt de OZB-opbrengst 5 procent, waarvan 2,5 procent een eerder afgesproken bezuiniging.
De afvalheffing voor een meerpersoonshuishouden gaat in Tytsjerksteradiel van € 321,00 naar € 374,40, onder meer door de verbrandingsbelasting, de CO2-heffing en de vrachtwagenheffing. In Harlingen is van € 351,12 naar € 397,32 voorgesteld, omdat de inzamelkosten stijgen en de spaarpot die het tarief drukte leeg is; de raad beslist op 18 november. In Weststellingwerf ging het om de verdeling: alleenstaanden betalen een hoger vast bedrag, grotere huishoudens iets minder. Het amendement daarvoor ging erdoor met 12 tegen 8 stemmen.
Toeristen betalen meer op de eilanden
Op Vlieland gaat de toeristenbelasting eenmalig extra omhoog vanwege de investering in sportcentrum Flidunen; genoemd is € 2,94 voor 2027, de definitieve tarieven besluit de raad in december. M. van Heeringen (Algemeen Belang Vlieland): "We kunnen gemeentelijke opgaven niet onbeperkt blijven financieren door telkens aan de knop van de toeristenbelasting te draaien." Op Schiermonnikoog wilde het college naar 3,25 euro om de begroting sluitend te krijgen. De drie fracties maakten er samen 2,98 euro van en verhoogden de forensenbelasting voor tweede woningen met 45 procent. Een unaniem aangenomen motie vraagt het college de toeristenbelasting in 2028 niet opnieuw te verhogen.
Raad over de plek, provincie over het milieu
In Tytsjerksteradiel gaf de raad met 15 tegen 7 stemmen de verklaring van geen bedenkingen af voor de groengasinstallatie van Sonac. VVD en FNP wilden weigeren; volgens de meerderheid is de installatie ruimtelijk inpasbaar en beslist de provincie over geur en gezondheid. In Harlingen sprak een commissie over een installatie van Omrin die vergistingsresten droogt. Ook daar beslist de provincie over de milieuvergunning. Meerdere partijen wilden eerst de milieurisico's kennen. F. Terpstra (D66) na uitleg dat de raad later geen milieueffectrapportage kan afdwingen: "En dus ter bevestiging, dan hebben wij niets meer te zeggen als raad". Het voorstel gaat zonder advies naar de raad van 18 november.
Achtkarspelen wordt waarschijnlijk overloopgemeente
Volgens het Friese opvangplan krijgt Achtkarspelen geen azc, maar moet het bij drukte tijdelijk 100 slaapplaatsen bieden. Ook Dantumadiel en Weststellingwerf worden in het plan overloopgemeente. De raad sprak erover, maar het besluit ligt bij het college, op 9 november. Het debat ging vooral over hoe vast de looptijd van 10 jaar is. Een motie van PVV en Forum voor Democratie om niet vrijwillig mee te werken werd verworpen.
Verder deze week
- Leeuwarden stelde de profielschets voor een nieuwe burgemeester vast. De commissaris van de Koning wees erop dat diversiteit er niet in staat.
- Bij station Franeker komen een parkeerterrein en 80 extra overdekte fietsplekken, besloot Waadhoeke unaniem.
- De Fryske Marren verlaagde de bijdrage aan het sportbedrijf van € 850.000 naar € 600.000 per jaar, onder meer voor bomen en een parkeerterrein bij FC Lemmer.
- Weststellingwerf laat unaniem onderzoeken of Europese software en servers kunnen, omdat veel data op Amerikaanse systemen staat.
- In Ooststellingwerf stapte OoststellingwerfsBelang uit de coalitie na het vertrek van de eigen wethouder.