De Participatiewet in balans, de vernieuwde bijstandswet, gaat voor een deel op 1 januari 2027 in. Uitkeringsgerechtigden mogen onder meer ruimer bijverdienen en kan eenvoudiger een aanvraag doen. Op een oriëntatieavond op 15 september lichtten ambtenaren en de regionale sociale dienst de raad in.
Een andere groep in de bijstand
Door de krappe arbeidsmarkt vinden mensen met een kleine afstand tot werk vaak zelf een baan. Wie wel in de bijstand komt, heeft vaker zwaardere problemen. Ook komen mensen die vroeger in de sociale werkvoorziening (aangepast werk, zonder nieuwe instroom) of de Wajong terechtkwamen nu in de bijstand. Wethouder Westeneng (PRO) zei bij de opening: "We zien dat de hulp niet meer helemaal goed aansluit."
- Krapte op de arbeidsmarkt: 142 vacatures per 100 werklozen in 2022, 93 per 100 in 2025
- Aandeel jongeren in de uitkeringen: 3 procent in 2015, nu 9 procent
- Groep die vijf tot tien jaar een uitkering heeft: verdubbeld; tien jaar of langer: meer dan verdubbeld
- Bijstandsklanten in Zwijndrecht: van 900 naar "ruim 1000" gemiddeld (2015 naar 2025)
- Van hen werkt 11 procent parttime en doet 15 procent vrijwilligerswerk of heeft een participatie- of ontwikkelplek
- In de regio werken nog ongeveer 720 mensen in de sociale werkvoorziening en 111 op een beschutwerkplek
Wat de nieuwe wet vraagt
De gemeente legt in een verordening (gemeentelijke regeling) vast hoe ze mensen begeleidt die niet snel aan het werk kunnen. Ook de regels voor sancties bij het niet nakomen van afspraken worden aangepast. Per 1 januari 2027 komen er nieuwe instrumenten, zoals loonkostensubsidie voor andere groepen. Extra geld van het Rijk komt er niet.
Een nieuw sociaal ontwikkelbedrijf
Daarnaast werkt de regio aan een transformatieplan voor de sociale infrastructuur: alle organisaties die inwoners helpen met werk en meedoen. Het doel is een nieuw sociaal ontwikkelbedrijf dat samenwerkt met werkgevers, leerwerkbedrijven, onderwijs en maatschappelijke organisaties. Dat moet ook financieel beter uitpakken, want de huidige financiële situatie is volgens de presentatie "niet houdbaar"
. De omslag duurt volgens de sprekers drie tot vijf jaar.
Vragen uit de raad
Vogel (ChristenUnie/SGP) wilde weten hoe hulp rond één persoon wordt samengebracht, "in plaats van dat een persoon meerdere loketjes af moet"
. Leurs (Partij voor de Rechtsstaat) zei zelf in het vak te werken en vroeg wat mensen wordt geboden die al jaren in de uitkering zitten: "je kan niet mensen eerst zes jaar lang demotiveren"
. De voorzitter vroeg daarna geen al te politieke vragen te stellen.
Een raadslid van de VVD vond het vreemd dat het leerwerkbedrijf, waarvan de gemeente volgens dit raadslid 100 procent aandeelhouder is, niet aan tafel zat. De sociale dienst antwoordde dat er regelmatig overleg is. Omdat de tijd op was, werd de vergadering afgerond. Een raadslid vroeg om een aparte oriëntatieavond over het transformatieplan voordat dat in de carrousel komt, de vergadering waarin raadsleden een voorstel bespreken voordat de raad besluit.
Wat lag er voor
- Een presentatie over beide plannen; er is niets besloten
- Toezegging: over het transformatieplan komt nog een aparte oriëntatieavond
- Het raadsvoorstel met de nieuwe verordening wordt op 24 november in de carrousel besproken; de raad besluit in december
- Het transformatieplan komt in 2027 naar de raad
