Kinderen die tot nu toe niet naar school gingen omdat hun ouders op grond van hun geloof of levensovertuiging bezwaar hadden tegen het onderwijs, moeten uiterlijk vanaf schooljaar 2027-2028 weer naar school. Ambtenaren lichtten dat op 10 september toe aan de gemeenteraad. Het was een beeldvormende bijeenkomst: de raad werd geïnformeerd en besloot niets.
Wat er verandert
Ouders zijn verplicht hun kind op een school in te schrijven. Artikel 5 onder b van de Leerplichtwet maakt een uitzondering voor ouders met overwegende bezwaren tegen de richting van het onderwijs. Tot nu toe keek de gemeente alleen naar formaliteiten.
De Hoge Raad oordeelde dat openbaar onderwijs objectief, kritisch en pluralistisch is en geschikt voor elk kind, ongeacht de overtuiging van de ouders. Staat er een openbare school in de buurt, dan is de kans op vrijstelling zeer klein. Volgens de gesprekswijzer moeten ouders nu aantonen dat hun bezwaren uit een welbepaalde overtuiging voortkomen, over de richting en niet de inrichting van het onderwijs gaan, en concreet en zwaarwegend genoeg zijn. Het college besloot op 30 juni het advies van beroepsvereniging Ingrado te volgen.
- Uitspraak Hoge Raad: 21 april 2026
- Grens: openbaar basisonderwijs binnen 6 kilometer, openbaar voortgezet onderwijs binnen 20 kilometer
- Nieuwe aanvragen: meteen streng getoetst
- Bestaande vrijstellingen: overgangsjaar 2026-2027, uiterlijk vanaf 2027-2028 naar school
Om hoeveel kinderen het gaat
- Schooljaar 2025-2026: 39 vrijstellingen op grond van artikel 5b
- Voor 2026-2027: 35 herhaalde aanvragen en 2 nieuwe
- 3 kinderen kregen alsnog vrijstelling, omdat er binnen 6 kilometer geen openbaar basisonderwijs is
- 5 kinderen met een vrijstelling van vorig jaar staan nu op een school ingeschreven
Alle ouders zijn uitgenodigd voor een gesprek met leerplicht, scholen en samenwerkingsverbanden. Dit schooljaar handhaaft leerplicht nog niet bij kinderen met een eerdere vrijstelling. Op een vraag van D.S. de Boer (PRO) zeiden de ambtenaren dat het niet aan plek op scholen ligt: sommige ouders willen zich eerst voorbereiden, anderen wachten de ontwikkelingen rond thuisonderwijs af.
Vragen uit de raad
H. van de Weerd (SGP) vroeg of Apeldoorn had kunnen afwijken: "dat we hem direct gewoon die handreiking volgen of zouden we ook beredeneerd van af kunnen wijken"
. Apeldoorn stemde af met de regiogemeenten en volgt, net als de meeste gemeenten, de lijn van Ingrado. Of een openbare school echt aan de eisen voldoet, toetst de onderwijsinspectie; daar gaat de gemeente niet over.
Een CDA-raadslid vroeg naar ouders die net binnen 6 kilometer wonen. De ambtenaren wezen op dezelfde grens bij leerlingenvervoer; naar fiets of openbaar vervoer is nu niet gekeken. Alleen het label openbaar telt: een katholieke school met een breed wereldbeeld geldt niet als alternatief. Op een vraag van S. Yildirim (Lokaal Apeldoorn): scholen zijn per brief geïnformeerd en kunnen direct terecht bij leerplicht.
Waar het schuurde
De voorzitter liet alleen technische vragen toe. A.C. Donker (50PLUS) zei: "ik heb een beetje problemen met de definitie van openbaar onderwijs"
. De voorzitter greep in: "het begint wel politiek te klinken en dus ik wil u echt bij deze afkappen"
. Ook een ander raadslid, dat vroeg hoe de gemeente ouders helpt zodat het niet tot een aangifte komt en verwees naar een zaak in Arnhem, kreeg te horen dat de vraag politiek klonk.
Wat lag er voor
- Toelichting op de uitspraak van de Hoge Raad en de uitvoering in Apeldoorn; geen besluit
