Veehouders maken nauwelijks gebruik van de regeling om met een deel van hun bedrijf te stoppen, dus het geld blijft liggen. Dat bleek op 7 oktober in de verkennende vergadering waarin Provinciale Staten de gedeputeerde vragen stelden over de najaarsnota 2026 en de begroting 2027 voor natuur, landbouw en platteland.
Regelingen die niet lopen
Bij de najaarsnota, de tussentijdse bijstelling van de begroting, vroeg de ChristenUnie naar die regeling en 50PLUS naar het geld. Volgens de gedeputeerde is stoppen met één tak, zoals de varkens naast het melkvee, lastiger dan het hele bedrijf sluiten: er is dan een nieuwe vergunning nodig. Ook wachten boeren af omdat het Rijk mogelijk met een gunstigere regeling komt. De BBB vroeg of de regeling moet worden aangepast. Stoppen met de regeling zou "te snel door de bocht"
gaan, zei de gedeputeerde .
- Er is 9 miljoen euro niet uitgegeven.
- Bij de jaarrekening komt een voorstel: het geld anders inzetten, of het laten vrijvallen.
- Ongebruikt Europees landbouwgeld (POP3) gaat naar de regeling voor jonge boeren, die overtekend was.
Afspraken over natuurvriendelijke landbouw
Het lukte niet om met het ministerie langlopende afspraken over natuurinclusieve landbouw onder te brengen in een rijksuitkering met vaste voorwaarden. "Ja, dat is eigenlijk voor ons, met elkaar als overheden, misschien wel het meest gênante antwoord wat ik hier moet geven"
, zei de gedeputeerde . De eerste 300 miljoen voor de Veluwe gaat als proef naar een uitkering met soepeler regels.
Stikstof en schade voor boeren
De BBB vroeg of er geld is gereserveerd voor boeren die schade lijden door stikstofmaatregelen. Volgens de gedeputeerde is er geen apart bedrag voor, want schade ontstaat pas na een onherroepelijk besluit. Wel is er een stikstoffonds waaruit zulke kosten later kunnen worden betaald. "Wij lopen niet weg als er vermogenschade ontstaat ten nutte van maatschappelijke doelen"
, zei hij .
De VVD vroeg wanneer de registratie van stikstofvergunningen op orde is. De gedeputeerde verwees naar de collega die over vergunningen gaat.
- In de begroting staat 500.000 euro voor juridische kosten, omdat bijna elke vergunning bij de rechter eindigt.
Wat de begroting nog mist
Het programma Land- en Tuinbouw, het landbouwplan van het college, komt pas later naar de Staten. GroenLinks vond het lastig om nu over geld te beslissen zonder dat plan. Bij de voorjaarsnota komt een extra geldvraag, zei de gedeputeerde. De Partij voor de Dieren vroeg waarom er geen geld is voor boeren die van vee naar plantaardige teelt overstappen. Volgens de gedeputeerde bestaat daarvoor nog geen regeling.
- De begroting bevat 5 miljoen euro voor de start van het programma. Dat is volgens de gedeputeerde niet genoeg.
- Er is 12,5 miljoen euro voor verplaatsing, modernisering en omschakeling naar biologische veehouderij.
- De minister wil in 2027 100 miljoen euro extra in natuurherstel steken en vraagt de provincies om samen 44 miljoen voor te financieren.
Het schuurde over natuurinitiatieven buiten de voorrangsgebieden. Mensen en geld gaan eerst naar de Veluwe en Winterswijk, zei de gedeputeerde; projecten in bijvoorbeeld Rivierenland moeten wachten.
Wat lag er voor
- De najaarsnota 2026 en de begroting 2027. Er is niets besloten.
- Beide stukken gaan over drie weken naar de debatronde (oordeelsvorming); de najaarsnota alleen in het cluster Financiën.
- Toezegging: in een vervolgvoorstel past het college de passage over beleidskaders bij biodiversiteit en natuur aan.
