Gelderland bouwt minder woningen dan afgesproken. Provinciale Staten, het gekozen bestuur van de provincie, vroegen daarom zes mensen uit de praktijk wat de provincie kan doen. Volgens meerdere gasten zit de winst minder in snellere procedures en meer in kennis, regie en duidelijke keuzes.
Waarom dit gesprek
In een rondetafelgesprek praten Statenleden met deskundigen, zonder dat er iets wordt besloten. Volgens de uitnodiging blijft het aantal gebouwde woningen achter bij de doelen.
- In de Gelderse Woondeals is afgesproken dat er ruim 100.000 woningen worden gebouwd
- Aangevraagd door PvdA, GroenLinks, VVD, CDA, ChristenUnie, SGP en D66
- Gasten: Alfred van den Bosch (Vivare), Gonny Doornbos (BPD), wethouders Esther Heutink-Wenderich (Nijkerk) en Marieke van den Boom (West Maas en Waal), Tycho Lam (Radboud Universiteit) en Rens Rikken (Van Wijnen)
Winst zit aan de voorkant
Claudia Swart van het provinciale versnellingsteam zei dat de meeste tijd te winnen is vóór de formele juridische procedures, met goede afspraken en door werk tegelijk te doen. Het team zet volgens haar binnen vier tot zes weken na een hulpvraag van een gemeente externe experts in, op kosten van de provincie.
Omgevingsrechtjurist Lam was nuchter over snellere procedures. Een zaak bij de Raad van State, de hoogste bestuursrechter, duurt nu ongeveer tweeënhalf jaar. "Die doorlooptijden hebben jullie als staten geen invloed op"
, zei Tycho Lam (Radboud Universiteit) . Hij schat een grotere gebiedsontwikkeling op tien tot vijftien jaar, waar Swart vijf tot tien jaar noemde.
Kleine gemeenten die wel bouwen
Beide wethouders lieten zien dat het kan, maar kozen een andere aanpak. Nijkerk koopt zelf grond aan, West Maas en Waal laat dat aan ontwikkelaars over. Lam zette vraagtekens bij provinciaal geld voor grondaankopen door gemeenten.
- Nijkerk bouwt al bijna 20 jaar ongeveer 250 woningen per jaar
- Nijkerk realiseerde 252 woningen voor jongeren binnen 2,5 jaar
- West Maas en Waal bouwde sinds 2022 800 woningen bij, op ongeveer 8.000 woningen
Van den Boom was kritisch over de woondeals, die volgens haar een soort afvinklijstjes zijn geworden. "Geef gemeenten ook gewoon het vertrouwen en de autonomie die we nodig hebben"
, zei Marieke van den Boom (wethouder West Maas en Waal) . Ze vroeg om vast in plaats van jaarlijks aan te vragen geld voor regionale ondersteuning.
Waar het vastloopt
Van den Bosch liet een appartementengebouw zien dat binnen twee jaar van idee tot oplevering kwam. Opschalen loopt vast op regels voor beschermde dieren en planten en op het volle stroomnet. Hij vroeg de provincie gemeenten te helpen met een aanpak per gebied. Heutink-Wenderich noemde de afstand tot gewassen die worden bespoten, de spuitzone, en geitenhouderijen als onderwerpen waarover rechtspraak voor onduidelijkheid zorgt. Lam zei dat de provincie de spuitzone van 50 meter, die uit rechtspraak volgt, niet korter kan maken.
Ontwikkelaar Doornbos waarschuwde voor steeds nieuwe eisen: "durf soms te zeggen dat een plan goed genoeg is"
, zei Gonny Doornbos (BPD) . Rikken vroeg politici eerder gemaakte keuzes niet later terug te draaien: "je moet vooruit regeren en niet achteraf frustreren"
, zei Rens Rikken (Van Wijnen) . Een woning van 435.000 euro, die nu als betaalbaar geldt, vindt hij niet betaalbaar.
Wat lag er voor
- Een rondetafelgesprek om de Staten te informeren; er is niets besloten
- Gasten vroegen de provincie om kennis te bundelen, gemeenten te helpen met natuurregels en minder per beleidsterrein apart te werken
- Volgende week bespreken de Staten dit onderwerp met de gedeputeerde, een lid van het dagelijks provinciebestuur
