Vanaf 1 januari 2027 moet Zeist een participatieverordening hebben: de spelregels voor hoe de gemeente inwoners betrekt bij beleid. In het debat van 27 oktober vonden meerdere fracties de verordening van het college te mager. Zij kondigden wijzigingsvoorstellen aan; de raad beslist op 10 november.
Ambitieuze visie, sobere regels
Het college legt een visie en een "kompas" voor participatie voor, met daarnaast een korte verordening. Die verordening is verplicht door een nieuwe wet. Daarin staat ook het uitdaagrecht: inwoners en maatschappelijke organisaties mogen de gemeente vragen een gemeentelijke taak over te nemen, aldus de VNG-ledenbrief.
Lia Polano (D66) prees de visie, maar: "De huidige verordening is best karig."
Zij wil vastleggen dat de gemeente altijd uitlegt waarom ze participatie toepast, vooraf een plan maakt en achteraf aan deelnemers terugkoppelt wat er met hun inbreng is gedaan. Tamira Vos (PRO): "Waar wij enigszins moeite mee hebben is de voorliggende verordening."
PRO wees erop dat de VNG een uitgebreidere variant aanbiedt. J.N.C. Roelofsen (ZeistLokaal) zei dat inwoners en raad "niet uitsluitend afhankelijk mogen zijn van goede bedoelingen"
.
Burgemeester Langenacker (PvdA) hield vast aan een kleine verordening. Uitgebreide verordeningen leiden in andere gemeenten vaker tot juridische procedures, bijvoorbeeld als een planning uitloopt. Over het uitdaagrecht bekender maken via de verordening: "Want ik denk juist, hoeveel inwoners gaan een verordening lezen?"
Wat als inwoners zelf het initiatief nemen?
E.C.W. Westerman (Volt) wil dat ook wordt vastgelegd wat inwoners van de gemeente mogen verwachten als zij zelf een plan starten. Ze verwees naar hoofdstuk 5 van variant 2 van het VNG-model. Als voorbeeld noemde ze een dorpsvisie waarin inwoners 40.000 euro en een half jaar staken, terwijl de gemeente ondanks uitnodigingen niet aanschoof. Polano vroeg of zulke gedetailleerde regels niet tot juridisering leiden. De burgemeester wil inwoners juist laagdrempelig ontvangen, zonder vaste eisen vooraf.
Namen en woorden
De oude "participatieladder"
verdwijnt. Daarvoor komen drie vormen: meedelen, meedenken en meedoen. D. Tompot (SP) vindt dat verwarrend, omdat alle drie vormen van meedoen zijn, en stelde "meegeven", "meedenken" en "meebouwen" voor. De burgemeester stond daarvoor open. Volt wil in de visie "
professional" vervangen door "
beroepskracht"; A. Ploeg (ChristenUnie/SGP) noemde dat als eerste indruk een afzwakking, maar wil erover nadenken.
- Ploeg wil artikel 6 uit de verordening schrappen en kondigde een amendement aan
- De VVD-fractie steunt dat; PRO is ook voor; de burgemeester vond het een goede oplossing
Geld
De VVD steunt het voorstel, maar wil weten wat het structureel kost en wil geen hogere lasten voor inwoners. Volgens de VVD:
- eenmalig 10.000 euro voor een online platform, zonder geld voor licentie en beheer
- 165.000 euro voor het kernteam participatie in 2027, niets ingevuld voor 2028 en later
De burgemeester zei dat het kernteam uit twee mensen bestaat en dat na een evaluatie wordt bepaald of geld voor latere jaren nodig is.
Wat lag er voor
- Er is niets besloten; dit was een debat om meningen te vormen
- Het voorstel staat op de agenda van de raadsvergadering van 10 november 2026
- De vooraf ingediende bespreekpunten van D66, PRO en SP zijn besproken
- Volgens de voorzitter zijn er een motie en ongeveer vier amendementen (wijzigingsvoorstellen) aangekondigd
- De burgemeester zegde toe de participatieregels over twee jaar te evalueren
