Moet De Klinker aan de Markt worden gesloopt voor een nieuw en groter cultuurgebouw, of kan het gebouw worden opgeknapt? Op 29 september legde Ector Hoogstad architecten, het bureau dat De Klinker ontwierp, de gemeenteraad uit waarom het renovatie beter vindt. Het was een informatiebijeenkomst: er werd niets besloten. Wel krijgt de discussie over de gebiedsvisie voor de Markt hierdoor nieuwe stof.
Waarom deze avond
In februari 2026 nam de gemeenteraad een besluit over de Markt en omgeving. Daarin gaat de gemeente uit van sloop van De Klinker. Het architectenbureau schreef daarop een brief aan de raad en bood kennis aan voor een renovatie. Op verzoek van twee fracties kwam er deze bijeenkomst. Insprekers vanaf de publieke tribune waren niet toegestaan. Voorzitter Van Voorden (CDA) vroeg de raad om "Technische vragen"
te stellen "en geen politieke vragen"
. Wethouder Van Dijk (VVD) was afwezig vanwege het VNG-congres.
De argumenten tegen sloop
In de presentatie aan de raad noemt het bureau zes redenen: overlast, duurzaamheid, geld, architectuur, stedenbouw en de betekenis van het gebouw voor inwoners. Omdat De Klinker vooral op kolommen staat, kan de indeling binnen volgens de architect worden aangepast.
- Klinker nu: ongeveer 4000 vierkante meter
- Gepland cultuurgebouw: zeseneenhalfduizend vierkante meter, ook voor het poppodium en een tweede locatie
- Uitstoot bouw nieuw gebouw, ook bij de meest duurzame bouwwijze: ongeveer 1000 ton CO2, volgens de architect wat 70 Nederlanders in een jaar uitstoten
- Energielabel B in 2014, na renovatie "minstens A"
- Plein nu 55x125 meter, in de omgevingsvisie 40x190 meter
Wat renoveren kost
Volgens de presentatie zijn de meerkosten van nieuwbouw ten opzichte van alleen renoveren "volgens de gemeente/BBN ca € 17,8 mln (41,6-23,8)"
. De architect vond de 12,5 miljoen euro aan directe bouwkosten in de renovatieraming juist hoog en dacht dat renovatie binnen een jaar kan in plaats van twee jaar.
- Meerkosten nieuwbouw: ca. € 17,8 miljoen
- Volgens de presentatie genoeg voor zo'n 50 sociale woningen à € 350.000
- Raming van Stevens van Dijck (2025, aangehaald vanuit D66): 9,4 miljoen euro exclusief btw; de architect noemde dat een realistisch budget
- Optoppen, een verdieping erbovenop zetten: volgens de architect ongeveer 500 vierkante meter extra, en met een extra laag op de vleugel van drie verdiepingen tot 1100
Waar het schuurde
Fluitman (CDA) wees erop dat de gemeente elf jaar geleden koos voor het zoeken naar één compact, gezamenlijk cultuurhuis: "Maar daardoor missen denk ik wel die compactheid"
. De architect gaf toe dat het volledige programma van eisen, dus de lijst met ruimtes die de gemeente wil, niet in 4000 vierkante meter past. Een zaal voor een poppodium inpassen noemde hij heel moeilijk, een multifunctionele zaal lastig.
Hoorn (ZeistLokaal) vroeg of het gebouw echt aan vervanging toe is: "Gebouw is 40 jaar oud we hebben ook een gebouw van ruim 300 jaar oud hier in Zeist"
. De voorzitter riep hem op het bij technische vragen te houden. Het antwoord van de architect: het gebouw als geheel niet, onderdelen zoals installaties wel.
Tompot (SP) vroeg naar het risico op kostenoverschrijding; dat is bij renovatie volgens de architect veel kleiner dan bij nieuwbouw. Op een andere vraag, of het bureau zou meedingen naar het ontwerp van de nieuwbouw, zei hij nee, omdat het bureau dat een heel slecht plan vindt.
Wat lag er voor
- Presentatie van Ector Hoogstad architecten over renovatie van De Klinker; er is niets besloten
- Het bureau adviseert de raad om renovatie serieus te onderzoeken met een voorlopig ontwerp, een kostenraming en een studie naar renovatie in fasen
- De architect zoekt in het archief op hoe het oorspronkelijke ontwerp voor de omgeving van het gebouw tot stand kwam en probeert dat na te sturen
