Wie in Tilburg een referendum wil over een raadsbesluit, krijgt mogelijk duidelijkere regels. De referendumcommissie lichtte op 28 september 2026 elf adviezen toe aan de gemeenteraad. Er is nog niets veranderd.
Waarom een evaluatie
Tilburg kent een correctief raadgevend referendum: inwoners kunnen een stemming aanvragen over een besluit dat de raad al nam, en de uitslag is een advies aan de raad. In december 2025 kwam zo'n verzoek binnen over het besluit over de Ringbaan West. De raad wees het af, waarna de commissie het proces moest evalueren, aldus de briefing.
- 15 december 2025: verzoek ingediend door raadslid Hans Smolders (Belang van Tilburg)
- 2988 geldige verzoeken, terwijl 1300 nodig waren
- 19 januari 2026: raad benoemt de commissieleden
- 2 februari 2026: raad wijst het verzoek af
Commissie te laat en buitenspel gezet
Volgens de evaluatie schreven de regels sinds 2022 een referendumcommissie voor, maar die was er niet. De commissie had daardoor ongeveer 10 dagen voor het dossier. "Wij werden huiselijk gezegd met stoom en kokend water benoemd"
, zei commissievoorzitter Marcel van Dam . Op de vraag van Van Puijenbroek (CDA) hoe dat kon, volgde als antwoord dat de raad de commissie had moeten instellen en dat had nagelaten.
Het college liet bovendien zelf juridisch advies maken over het verzoek, nog voordat de commissie kon beginnen. Die adviesrol ligt sinds 2022 bij de commissie. Zij gaf daarom alleen overwegingen, geen advies. Op een vraag van Wijsman (50PLUS) zei Van Dam: "Als ik voor mezelf spreek, ik zou het op dezelfde manier weer doen."
De adviezen
Uit de presentatie:
- in de regels opnemen dat het om een correctief referendum gaat
- toelichten wanneer de raad een referendum mag weigeren, vooral wat
"grondslag vinden in een eerder besluit"
betekent "dringende redenen"
vervangen door"spoedeisende redenen"
- vastleggen dat een meerkeuzereferendum kan; referenda over een deel van een besluit overwegen
- geen onomkeerbare stappen zetten zolang een referendum nog kan komen
- commissieleden een eed of belofte laten afleggen of een VOG vragen
Waar het schuurde
Van den Hoven (Belang van Tilburg) zei: "Als ik zie waarom de meerderheid van deze raad het laatste referenda eigenlijk af heeft geschoten, om zo maar te zeggen."
Een ander raadslid maakte bezwaar: elke partij had een eigen afweging gemaakt. De voorzitter vroeg de vragen informatief te houden. Vanuit de commissie klonk dat zij geen oordeel heeft over het raadsbesluit.
Kruijf (Lokaal Tilburg) vroeg hoe inwoners vooraf kunnen weten of hun verzoek kans maakt. Van Dam: "Ja, ik vrees dat u op zoek bent naar de vierkante cirkel."
Het blijft volgens hem een politieke afweging.
Hoe verder
Jansen (PRO) en Van Puijenbroek (CDA) willen dat de raad meepraat voordat er een nieuwe verordening ligt. Kruijf stelde een koffiekamergesprek (informeel overleg) voor; Kriellaars (VVD) wil een debat. Burgemeester Gräper-van Koolwijk (D66) stelde voor dat de griffie, de ondersteuning van de raad, een voorstel voor de aanpak maakt voor het presidium, het overleg dat de werkwijze van de raad regelt.
Wat lag er voor
- De evaluatie met elf adviezen, ter informatie; er is niet over gestemd
- Voorstel van de burgemeester: de griffie maakt voor het presidium een voorstel hoe de raad verder praat
- De voorzitter concludeerde dat in elk geval het grootste deel van de aanwezigen daarmee kon instemmen; het wordt meegenomen als concreet voorstel
