Bijna alle onderzochte soorten huishoudens met een laag inkomen in Leeuwarden kunnen volgens het Nibud rondkomen, maar alleen als ze goed met geld omgaan, alle regelingen aanvragen en geen grote onvermijdbare kosten hebben. Op 26 augustus bespraken raadsleden hoe realistisch dat is. Volgende week volgt een debat over welke adviezen de gemeente overneemt.
Wat het Nibud uitrekende
De raad vroeg in 2024 met een motie om dit onderzoek. Het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) rekende voor tien soorten huishoudens uit wat ze overhouden bij een inkomen van bijstandsniveau tot 130 procent daarvan. Carlijn Niesink (ChristenUnie) en Lydia van Santen (PRO) zetten het rapport met een agenda-initiatief op de agenda.
Uit de presentatie van het Nibud:
- Een alleenstaande onder de AOW-leeftijd met een zorgvraag heeft op 110 procent van het sociaal minimum een negatief saldo van € 4 per maand.
- Huishoudens met oudere kinderen gaan er op 130 procent niet op vooruit, vooral omdat hulp van Stichting Leergeld en het Volwassenenfonds wegvalt.
- Huishoudens zonder kinderen onder de AOW-leeftijd houden het minst over.
Onderzoeker Sanne Lamers vond de manier waarop Leeuwarden de bijzondere bijstand berekent sober. Wie iets boven bijstandsniveau verdient, moet bijzondere kosten eerst zelf betalen uit die extra 'draagkracht'. "Vinden we hier in Leeuwarden deze draagkrachtberekening best wel sober ten opzichte van andere gemeentes"
, zei Lamers (Nibud) .
Theorie tegen praktijk
Een vertegenwoordiger van Sta op voor Kinderen vertelde over gezinnen die niet in het plaatje passen: gezinnen met schulden, in een dure, slecht geïsoleerde huurwoning, of die op donderdag al geen weekgeld meer hebben.
F. Molenaar (Sl!m) vroeg wat de gemeente heeft aan een rapport dat uitgaat van een ideale situatie. "In hoeverre is dat reëel als wij kijken naar onze populatie mensen in armoede"
, vroeg ze . H. Schepel (Forum voor Democratie) wilde weten voor welk deel van de Leeuwardense minima de uitkomsten gelden. Het Nibud kon daar geen percentage voor geven. Volgens de ambtelijke dienst is het rapport een theoretisch verhaal en blijft aandacht voor de praktijk nodig.
Wat verruimen kost
De ambtelijke dienst gaf een globale schatting voor een ruimere bijzondere bijstand:
- In 2025 werd ongeveer 320.000 euro aan draagkracht gekort.
- Een ruimere draagkrachtregel zou ongeveer 160.000 euro per jaar extra kosten.
Niesink vroeg naar de individuele inkomenstoeslag (IIT), een aanvulling voor wie langdurig een laag inkomen heeft. Vanaf 2027 mag de gemeente die toekennen zonder aanvraag. Wethouder Kuiken (PvdA) zei dat er nu niet-gebruik is en dat meer bereik "een aantal honderdduizend euro"
kost. "Die financiële ruimte, die is alsnog niet gevonden"
, zei hij .
Wat lag er voor
- Het college wil volgens een brief van 16 december 2025 het niet-gebruik van regelingen verminderen en een verruiming van de bijzondere bijstand uitwerken.
- Twee open vragen zijn na afloop schriftelijk beantwoord: tijdens de geldhulpcampagne namen aanmeldingen bij geldhulp toe, maar dat is niet één op één aan de campagne te koppelen.
- ChristenUnie en PRO vroegen een debat aan over welke aanbevelingen de raad kiest,
"zoals het verminderen van het nietgebruik en het verruimen van de bijzondere bijstand"
, aldus Niesink (ChristenUnie) . - Het debat is volgende week om 15.15 uur in de raadzaal. Of er daarna een motie komt, hangt af van het debat.
