Medewerkers van de provincie Limburg legden de Kerkraadse raad op 8 september uit hoe de provincie toezicht houdt op de gemeente. Voor inwoners telt dat vooral bij de begroting: kan de gemeente haar voorzieningen nu en later betalen? De raad behandelt de nieuwe begroting over ongeveer twee maanden.
Toezicht op de gemeentefinanciën
De provincie kijkt vooral of de begroting "structureel en reëel in evenwicht"
is. Structureel betekent dat terugkerende inkomsten de terugkerende uitgaven dekken; reëel betekent dat alle bedragen compleet en realistisch zijn begroot. Politieke keuzes, zoals geld voor sport, wegen, accommodaties of het sociaal domein, laat de provincie aan de raad. Wel wil de provincie dat evenwicht in een eenvoudig overzicht in het raadsvoorstel zien, niet achterin een bijlage.
Raadsleden hoeven niet alles na te rekenen. De provincie gaf drie vragen mee voor elk stuk met financiële gevolgen: kunnen we dit structureel betalen, welke risico's lopen we, en is er ruimte om een tegenvaller op te vangen?
- De provincie houdt toezicht op 31 gemeenten, 28 gemeenschappelijke regelingen en het waterschap.
- Jaarrekening voor 15 juli naar de provincie, begroting voor 15 november.
- Uiterlijk 31 december stuurt de provincie een brief met de toezichtvorm.
- Andere stukken met financiële gevolgen moeten binnen twee weken na vaststelling naar de provincie.
Normaal of streng toezicht
Meestal geldt repressief toezicht: de provincie keurt de begroting goed en kijkt op afstand mee. Bij grotere problemen volgt preventief toezicht, waarbij de provincie vooraf toestemming moet geven. "Dit betekent dus dat de gemeenteraad veel minder vrijheid heeft"
, zei een medewerker van de provincie . Signalen daarvoor zijn bijvoorbeeld 4 jaar structurele tekorten, risico's die de reserves niet kunnen dekken, of oplopende schulden zonder plan. De provincie raadde aan de toezichtbrief van vorig jaar nog eens te lezen. Vanuit de commissie werd gezegd dat die brief al in de financiële commissie wordt aangeboden.
Toezicht op andere taken
Een tweede medewerker lichtte het zogeheten generiek toezicht toe: of het college wettelijke taken goed uitvoert. Het gaat om omgevingsrecht (vergunningen, toezicht en handhaving), erfgoed, huisvesting van statushouders en informatie- en archiefbeheer. Na de instorting van een toren die rijksmonument is, heeft de provincie alle gemeenten gevraagd hoe zij toezicht houden op de veiligheid van publiek toegankelijke rijksmonumenten.
Schiet een gemeente tekort, dan volgt een ladder van stappen, tot aan het overnemen van de taak op kosten van de gemeente. In Limburg is die laatste stap nog niet gezet. "Wij controleren niet om te controleren. Het is geen hobbyisme"
, zei de medewerker .
- Nieuw toezicht op de bibliotheekwet, naar verwachting vanaf 1 januari.
- Nieuwe wet over regie op de volkshuisvesting, ingegaan op 1 juli.
- In oktober houdt de provincie een bijeenkomst voor alle gemeenten over haar beoordelingen.
Waar het schuurde
Op de vraag waarom de bibliotheekwet onder toezicht op risicovolle thema's valt, antwoordde de provincie dat er geen echt risico in zit. Daarnaast werd de provincie gevraagd het Rijk te zeggen op te houden met steeds meer regels, terwijl gemeenten moeten bezuinigen. De provincie zei dat de gouverneur dat signaal al afgeeft, onder meer aan een regietafel met het Rijk en het COA.
Wat lag er voor
- Uitleg van de provincie Limburg over financieel en generiek toezicht; er is niets besloten.
