Op 9 november liet het algemeen bestuur van Waterschap Vallei en Veluwe zich bijpraten over waterveiligheid. Voor bewoners, boeren en bedrijven langs de IJssel gaat het om twee dingen: of er op tijd geld is om dijken te versterken, en of rond Hattem, Terwolde-Veessen en Brummen-Zutphen-Voorst straks nog woonwijken of grote bedrijfsuitbreidingen mogen komen. Dit verslag is gebaseerd op de vergaderstukken.
Geld voor dijkversterking onder druk
Dijken die niet aan de wettelijke normen voldoen, worden versterkt via het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). Rijk en waterschappen betalen dat elk voor de helft, met als doel dat Nederland in 2050 aan de normen voldoet. Volgens de brief van de Unie van Waterschappen aan de minister komt het Rijk zijn afspraken nog niet na.
Hier schuurt het. De waterschappen hebben hun deel al in hun meerjarenbegrotingen gezet. Het Rijk heeft een deel alleen gereserveerd en heeft het nog niet aangepast aan prijsstijgingen. Ook wil het ministerie minder vaak toestaan dat geld uit latere jaren naar voren wordt gehaald. Volgens de Unie ontstaat dan vanaf 2029 een groot financieringsknelpunt en kunnen projecten vertraging oplopen.
- Afspraak uit 2023: € 2,5 miljard extra voor het HWBP in 2030-2036, € 1,25 miljard van het Rijk en € 1,25 miljard van de waterschappen.
- Van het Rijk staat € 1 miljard als reservering in het Deltafonds; de resterende € 250 miljoen is in de Kamerbrief van 16 oktober 2026 toegezegd.
- Zonder indexatie over 2024, 2025 en 2026 ontstaat volgens de ledenbrief van de Unie een extra tekort van ongeveer € 240 miljoen.
- Het kabinet stelt voor € 284 miljoen voor zoetwater in het regionale systeem aan het Deltafonds te onttrekken.
- Definitieve besluiten van het kabinet volgen bij de Voorjaarsnota 2027.
Ruimte voor de IJssel na 2050
Door klimaatverandering voert de IJssel bij extreem hoogwater meer water af. Bij Deventer, Zutphen, Zwolle en Hattem is de rivier smal en kunnen dijken en kademuren nauwelijks hoger zonder dat het zicht van de stad op de rivier verloren gaat. Het landelijke programma Ruimte voor de Rivier 2.0 wil daarom grond achter de dijk vrijhouden voor bijvoorbeeld een extra geul die bij hoogwater water afvoert. Zulke maatregelen zijn bedoeld voor na 2050.
Volgens de memo aan het bestuur gaat het in dit waterschap om vier plekken (oppervlaktes uit de factsheets van het programma):
- Deventer-Twello: bestaande reservering van ongeveer 450 hectare blijft.
- Terwolde-Veessen: nieuw, naar schatting ongeveer 1000-1500 hectare.
- Brummen-Zutphen-Voorst: nieuw, ongeveer 600-700 hectare.
- Hattem: nieuw, ongeveer 200 tot 300 hectare.
Wonen, boeren en bestaande bedrijven kunnen doorgaan, schrijft het programma. Nieuwe grootschalige ontwikkelingen, zoals een woonwijk, een appartementencomplex of een grote bedrijfsuitbreiding, worden beperkt. Dat raakt plannen: volgens de factsheet Hattem is Hattem Noordwest aangewezen als mogelijke woningbouwlocatie. Of er compensatie komt voor wie geraakt wordt, moet nog worden uitgewerkt.
- Het kabinet besluit naar verwachting in december 2026.
- Vanaf eind december 2026 ligt het ontwerp-Nationaal Waterprogramma 2028-2033 zes maanden ter inzage; iedereen kan dan een zienswijze (formele reactie) indienen.
- Vanaf 2027 worden de precieze grenzen bepaald, met een internetconsultatie.
- Het Rijk streeft ernaar dat de nieuwe regels in de eerste helft van 2029 ingaan.
Wat lag er voor
- Volgens de agenda een beeldvormende sessie met presentaties over het HWBP, de Grebbedijk en Ruimte voor de Rivier 2.0, met een inleiding door portefeuillehouder Bert van Vreeswijk (SGP).
- Het bestuur werd gevraagd kennis te nemen van de informatie; een besluit stond niet op de agenda.
- Voorstellen over dit onderwerp volgen later aan het algemeen bestuur.