De provincie Overijssel wil geld steken in de defensie-industrie, in bedrijven die beter tegen crises kunnen en in ruimte en wegen voor Defensie. Inwoners kunnen dat merken aan werk in de regio en aan keuzes over waar Defensie ruimte krijgt. In de commissie Economie van 16 september 2026 waren de meeste partijen positief, maar velen vonden het plan te vaag.
Waarom een defensieprogramma
De voorzitter las de aanleiding voor: oorlog op het Europese continent, dagelijkse cyberaanvallen op de Nederlandse infrastructuur en Amerikaanse steun aan de NAVO die minder vanzelfsprekend is. Defensie heeft daardoor meer ruimte, industrie en personeel nodig, en dat raakt ook Overijssel.
Volgens het behandelvoorstel krijgt Gedeputeerde Staten (het dagelijks bestuur van de provincie) de opdracht het programma uit te voeren langs vier lijnen:
- sterke defensie- en veiligheidsindustrie
- weerbare economie, met (voedsel)productiezekerheid
- militaire mobiliteit, met de transportas North Sea Baltic Corridor
- ruimte voor Defensie, afgewogen tegen andere provinciale opgaven
- bedrag volgens Statenleden: 4 miljoen euro, waarvan 695.000 euro nog niet verdeeld
- looptijd volgens Statenleden: 2026 en 2027
Veel over wat, weinig over hoe
JA21, PvdA, CDA, SGP, PVV en D66 vonden dat het stuk beschrijft wat de provincie wil, maar niet hoe. Forum voor Democratie vond de kaders zo ruim dat de Staten de uitvoering nauwelijks kunnen controleren. Gedeputeerde Hoogland wees op de taakverdeling: "U bepaalt de doelstelling en de kaders"
. Daarna voert het provinciebestuur uit en rapporteert het terug. Wie de kaders te ruim vindt, kan ze met een amendement (wijzigingsvoorstel) aanscherpen.
Hoogland wil bestaande industrie versterken, meer dan 220 bedrijven, ook voor toepassingen buiten Defensie, zoals medische technologie. Een stresstest moet bedrijven voorbereiden op een stroomstoring van meerdere dagen. Reservisten werft de provincie niet; ze kijkt wel wat het voor bedrijven betekent als personeel wordt opgeroepen.
Voedsel en vakmensen
BBB en Forum voor Democratie misten concrete plannen voor voedselzekerheid. Hoogland wil daarover praten met agrarische organisaties, zoals LTO: "zonder eten kun je niet leven"
. De ChristenUnie wees op het tekort aan technici met een mbo-opleiding; Hoogland wil daar nu geen apart geld voor reserveren in dit programma, omdat het ook via andere programma's kan.
Waar het schuurde
De SP was niet blij met het voorstel en wil meer inzet op vrede. De partij overweegt een motie om het bedrag van 4 miljoen naar 2 miljoen euro te verlagen. De PvdD wil geen ruimte voor Defensie in natuur- en stiltegebieden. Hoogland zei over extra oefenterrein: "Ik heb op dit moment geen enkele vraag... gezien vanuit Defensie"
.
Wat lag er voor
- Het Statenvoorstel Beleidsprogramma Nationale Veiligheid en Defensie, waarover Provinciale Staten later beslissen
- Conclusie voorzitter: in principe een hamerstuk (aangenomen zonder debat), tenzij iemand een motie of amendement indient
- BBB maakte een voorbehoud en overlegt eerst met de eigen fractie
- Hoogland komt schriftelijk terug op de CDA-vraag over het algemene werkbudget
- Over de nog niet verdeelde 695.000 euro komt een apart voorstel
- Over de North Sea Baltic Corridor volgt een antwoord na overleg met gedeputeerde Dadema
