De gemeente Waalre gaat regels opstellen voor het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI), zoals ChatGPT en Copilot. Inwoners merken dat later bijvoorbeeld als de gemeente een chatbot inzet: dan moet duidelijk zijn dat je niet met een mens praat. Op een raadsinformatieavond op 6 oktober lieten ambtenaren en de Brabantse denktank Brabantkennis de gemeenteraad zien wat er speelt. Besloten werd er niets.
Waarom deze avond
Op 4 november 2025 beloofde het college (burgemeester en wethouders) de raad om in 2026 een voorstel te doen voor regels, in gemeentetaal "kaders", voor het gebruik van AI. Volgens de geannoteerde agenda was deze avond bedoeld om de raad eerst te informeren over kansen en risico's. Een voorstel lag er nog niet.
Wethouder F. Schoots (Onafhankelijk) vertelde dat hij vorig jaar een hele vergadering met AI had gedaan. "Ik heb daarna meteen gezegd van alles wat ik nu gezegd heb is met AI"
.
Hoe Waalre AI nu gebruikt
Volgens de presentatie kiest Waalre in zijn digitale strategie voor een "voorzichtige en verantwoorde inzet"
van AI. Ambtenaren legden uit dat de gemeente geen geld en mensen heeft om voorop te lopen, zoals sommige grotere gemeenten. Medewerkers gebruiken nu de gratis versie van Copilot van Microsoft, vooral om brieven begrijpelijker te maken. Er mogen geen persoonsgegevens of vertrouwelijke informatie in. Een betaalde versie is nog niet gekozen; de gemeente kijkt ook naar het Nederlandse taalmodel GPT-NL.
- 2024/2025: richtlijnen voor medewerkers en start met experimenten met Copilot
- Augustus 2026: Europese AI-wet verplicht te melden wanneer iemand met een chatbot praat
- Vierde kwartaal 2026: training voor medewerkers gepland
- Eind 2027: alle systemen van de gemeente ingedeeld naar hoog of laag risico
- 2027: AI-beleid van het college
- In de beleidsarme begroting is volgens de toelichting geld voor AI opgenomen; een bedrag werd niet genoemd
Waar het schuurde
Brabantkennis toonde een film over een raadsvergadering in 2042, waarin een AI-systeem adviseert en stemt namens afwezige raadsleden. "Het sluit aan bij de grootste angst die ik heb"
, zei E.W.H. Rutten (AWB) . AI kan volgens hem helpen in afgeschermde processen, "maar voor dit soort acties, alsjeblieft niet"
. Rutten vroeg ook of iemand kon garanderen dat de gemeente niet elke vier jaar dure Europese aanbestedingen voor het beheer van data moet doen. Die garantie kreeg hij niet.
F.B.D. Wehrens (ZW14) steunde de rustige aanpak: "Ik denk dat het goed is dat zeker de huidige aanpak is dat we gewoon rustig mee aan de slag gaan"
. Hij wil dat Waalre bij meer AI-gebruik naar Europese alternatieven voor Microsoft kijkt. Een ander raadslid vroeg om ook een persoonlijk, niet-digitaal alternatief te houden voor inwoners die niet digitaal vaardig zijn.
Bij een peiling via Mentimeter zei de meerderheid AI al te gebruiken voor het raadswerk. Op het moment van tellen stond het op negen keer ja en vier keer nee.
Wat lag er voor
- Informatie over AI, de Europese AI-wet en de stand van zaken in Waalre; er is niets besloten
- Mogelijke kaders voor de raad om over na te denken: niet discrimineren, altijd een mens die controleert, inwoners informeren over AI-gebruik en duurzaamheid
- De wethouder zegde toe de raad via een raadsinformatiebrief te informeren als het college de kaders vaststelt
