Stadskanaal krijgt nieuw beleid voor monumenten, oude gebouwen, landschap en archeologie. Eigenaren van een monument of karakteristiek pand kunnen daar later mee te maken krijgen, maar welke regels en kosten erbij horen, is nog niet bekend. De raadscommissie besprak het concept op 31 augustus; de gemeenteraad besluit later.
Waarom een erfgoednota
De aanleiding was een vraag van de raad om een kerkenvisie, omdat kerken leeg dreigen te komen staan. Volgens het raadsvoorstel voert de gemeente er ook wettelijke taken uit de Erfgoedwet en de Omgevingswet mee uit. Wethouder Hofstra (PRO) wees op wat in de jaren zestig verdween, zoals het oude raadhuis: "Herijken wat we al hebben en zorgen dat wij in de toekomst geen dingen meer kapot maken waar wij later spijt van krijgen"
.
Uit de antwoorden op vragen van fracties:
- De gemeente telt 71 rijksmonumenten, 10 gemeentelijke monumenten en 63 karakteristieke panden
- De totale kosten tot en met 2030 zijn nog niet bekend
- Er is geen algemene gemeentelijke regeling om eigenaren te compenseren voor extra kosten
Steun, met zorgen over regels en geld
Alle fracties konden zich vinden in de richting. PVV, CDA, VVD, SGP en SP waarschuwden dat bescherming niet mag leiden tot meer regels, lange procedures of hogere kosten voor eigenaren. Het CDA miste keuzes: "We maken nu visie op visie"
, zei Wiersema (CDA) .
De ChristenUnie wil geld voor gemeentelijke monumenten. "Dan zou ook het logische gevolg moeten zijn dat er middelen beschikbaar komen voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten, net als in andere gemeenten"
, zei Tamsma (ChristenUnie) . Hofstra antwoordde dat er geen potje is, maar dat de raad over het budget gaat.
D66 wil vaart bij gebouwen die duidelijk bescherming nodig hebben, zoals de laatste hal van de Philipsfabriek. Hoe lang het in kaart brengen van het erfgoed duurt, kon Hofstra niet zeggen.
Botsing over de aanpak
Saman (Lokaal Betrokken) wees erop dat de Omgevingsvisie, het langetermijnplan van de raad voor de leefomgeving, al een programma voor landschap en erfgoed belooft. Hij wil één programma, samen met onder meer de welstandsnota, in plaats van een losse nota: "Dus onze boodschap is, bescherm wat waardevol is, maar organiseer het integraal"
. Hofstra noemde het een kwestie van timing: het erfgoedbeleid komt in 2027 in een wijziging van de Omgevingsvisie. Saman bleef het oneens; ze praten er apart verder over.
Wie mocht meepraten
Meerdere fracties vroegen of gewone inwoners zijn gehoord. Volgens Hofstra nog niet; dat volgt bij het uitvoeringsprogramma en het omgevingsplan (de regels voor wat waar mag).
- 3 november 2025: eerste gesprek met de vorige raad
- 17, 18 en 19 februari: avonden met onder meer eigenaren van erfgoed, erfgoedorganisaties en kerken
- De adviescommissie voor omgevingskwaliteit is niet formeel om advies gevraagd
Huurders
De SP vroeg of vergunningen gratis blijven als een huis karakteristiek wordt en of huurders van zo'n woning huurverhoging bespaard blijft. Piek (Lokaal Betrokken) vroeg waarom een verhuurder zijn investering dan niet mag terugverdienen. Hofstra wil dat huur plus energiekosten na verduurzaming ongeveer gelijk blijven.
Wat lag er voor
- De concept-erfgoednota is besproken; er is niets besloten
- De reacties van de commissie worden verwerkt in de definitieve nota
- De raad besluit voorlopig op 26 oktober
- Na vaststelling volgt een uitvoeringsprogramma met kosten, capaciteit en planning
