De gemeente Midden-Groningen test kunstmatige intelligentie (AI) bij keukentafelgesprekken over hulp uit de Wmo, de wet voor zorg en ondersteuning thuis. Het AI-beleid waar de raad om vroeg, krijgt een plek in een bredere digitaliseringsagenda van het college. Dat bleek op 3 september tijdens een informatiebijeenkomst voor de gemeenteraad.
Van motie naar digitaliseringsagenda
In november vorig jaar nam de raad de motie "verantwoord omgaan met AI"
aan, met het verzoek om beleid over de ethische en praktische kanten. Volgens een strategisch adviseur van de gemeente twijfelde de burgemeester, die AI in portefeuille heeft, toen al of dat beleid niet snel achterhaald zou zijn. Er komt nu een beleids- en strategiestuk voor intern gebruik en een digitaliseringsagenda: een visie voor de lange termijn.
- Onderwerpen: cloud en soevereiniteit (zelf zeggenschap houden over systemen en gegevens), AI, data, digitale dienstverlening, informatiebeveiliging, digitale weerbaarheid, wetgeving en samenwerking met andere overheden
- Het college stelt de agenda vast, daarna wordt de raad geïnformeerd
Wat de gemeente al doet
Bij de Wmo wordt het keukentafelgesprek nu met inwoners getest: het gesprek wordt opgenomen en AI maakt er een samenvatting van. De medewerker schrijft daarna zelf het advies. Volgens een adviseur informatiemanagement van de gemeente neemt het systeem geen besluiten en draait het volledig bij de gemeente zelf, omdat het om kwetsbare groepen gaat.
- Pilots vanaf januari 2024
- Sinds juli 2025 ondergebracht in het programma organisatieontwikkeling
- Een "wijze tafel" toetst nieuwe ideeën op wetgeving, techniek en geld
- Plan: dezelfde aanpak voor jeugdvoorzieningen en klanten van de Kredietbank
- Sinds begin van de zomer een oplossing met het Franse taalmodel Mistral
- Een licentie alleen na een verplichte training met een soort rijbewijs
- Een strategisch beleid ligt er in conceptversie
Risico's volgens de gastspreker
Een externe AI-adviseur besprak de risico's. Taalmodellen "hallucineren"
: ze verzinnen soms feiten. In Eindhoven ontstond een datalek toen medewerkers zelf gratis AI-programma's gebruikten. Als oplossingen noemde de gastspreker modellen in het eigen datacenter en chatbots die alleen antwoorden uit gegevens van de gemeente zelf. Over de regels: "alleen een medewerker mag een besluit nemen"
.
Waar het schuurde
Een raadslid vroeg of "sneller afhandelen"
van aanvragen niet neerkomt op een besluit door AI. De gastspreker erkende dat een advies een besluit wordt als een medewerker het zonder kritisch te kijken overneemt. Een inwoner op de tribune vroeg wie eigenaar is van de gegevens van inwoners en waarom niemand om toestemming wordt gevraagd. De gastspreker wees op de privacywet AVG en het recht op inzage, maar bleef het antwoord over eigendom schuldig.
J. Velthuis (GemeenteBelangen Midden-Groningen) miste de menselijke kant: "Je kunt best met een AI een verslag laten optekenen... uiteindelijk moeten de mensen een besluit nemen"
. De adviseur van de gemeente antwoordde dat medewerkers zo juist meer aandacht voor de inwoner hebben.
In een digitale peiling koos volgens de gastspreker de meerderheid ervoor dat de gemeente altijd voor soevereine AI kiest. Over het vervangen van medewerkers door AI was het beeld wisselend.
Wat lag er voor
- Informatiebijeenkomst; er is niets besloten
- Toelichting op het vervolg van de motie
"verantwoord omgaan met AI"
- Aankondiging van een digitaliseringsagenda die het college vaststelt
- Een digitale peiling met stellingen van de gastspreker
