Wie in Heerenveen op een sociale huurwoning wacht, krijgt naar verwachting in 2027 te maken met nieuwe voorrangsregels. Mensen die bijvoorbeeld uit beschermd wonen, de vrouwenopvang of de jeugdhulp komen, krijgen dan voorrang op maximaal een derde van de woningen die corporaties vrij krijgen. Op 31 augustus kregen raadsleden uit Heerenveen, Smallingerland, Opsterland, Ooststellingwerf en Weststellingwerf uitleg over deze Friese urgentieverordening.
Waarom een verordening
Een landelijke wet verplicht elke gemeente vast te leggen wie met voorrang een sociale huurwoning krijgt. De Friese gemeenten doen dat samen, met één set regels voor heel Friesland. Zo gaan woningzoekenden niet "shoppen" tussen gemeenten, staat in een eerdere raadsbrief.
De adviseur die het proces begeleidt, waarschuwde dat de regeling geen extra woningen oplevert: wie voorrang krijgt, laat een ander langer wachten. De raad heeft weinig keus. De wet bepaalt welke groepen voorrang krijgen; een gemeente mag regels soepeler maken, niet strenger.
Hoeveel woningen
Volgens de presentatie gaat het in heel Friesland om:
- ± 1.300 wettelijke urgenten per jaar (hoog geschat)
- ± 600 woningen voor statushouders (mensen met een verblijfsvergunning)
- totaal ± 1.900 woningen
- ± 5.600 vrijkomende sociale huurwoningen per jaar
Elke gemeente neemt urgenten op naar verhouding van haar inwonertal. In Opsterland, met weinig sociale huur, zou dan 50 tot 60 procent van de vrijkomende woningen naar urgenten gaan. Daarom geldt een maximum van een derde. Gemeenten met weinig huurwoningen moeten vooral bijbouwen.
Wie het uitvoert
Een afdeling van de gemeente Leeuwarden beoordeelt namens alle Friese gemeenten de aanvragen en bezwaren. Corporaties melden daar elke vrijkomende woning. De oudste urgentieverklaring gaat eerst, mits de woning past. "Zit daar ook nog een onderscheid in of is het gewoon bij binnenkomst van de aanvraag?"
, vroeg F. de Graaf (D66) . Antwoord: er wordt geen onderscheid gemaakt tussen groepen.
- corporaties krijgen naam, urgentiedatum en zoekprofiel, maar niet de reden van urgentie (privacy)
- kosten worden verdeeld naar inwonertal
- elke gemeente apart zou 2 tot 3 keer zo duur zijn
- aanvragen kan grotendeels digitaal, met hulp van zorgorganisatie of wijkteam
Waar het schuurde
Een raadslid vroeg of het niet nadelig is dat dakloze gezinnen met minderjarige kinderen later aan de beurt komen. De adviseur gaf dat toe, maar de regels voor die groep ontbreken nog. Een ander raadslid vroeg welke rol de raad nog heeft als het college extra eisen mag stellen, zoals het type woning. Volgens de adviseur hebben corporaties veel moeite met de boeteclausule.
"Het hebben we leuk bedacht vanuit Den Haag om heel veel uitvoering neer te leggen bij de gemeentes"
, zei M. de Jong (Frisse Wind 21) . Het antwoord: begeleiding valt al onder de Wmo (zorgwet van de gemeente), en de organisatie mag niet meer kosten dan het Rijk betaalt.
Planning
- besluit colleges: vierde kwartaal 2026
- besluit gemeenteraden: eerste kwartaal 2027
- gehoopte start: rond 1 maart of 1 april
- dakloze gezinnen later dan de andere groepen
- vertraging: de minister moet de groepen nog precies omschrijven, verwacht half oktober
Valt de voorrang voor statushouders landelijk weg, dan vervalt die ook in deze verordening.
Wat lag er voor
- uitleg over de concept-urgentieverordening en de uitvoering door Leeuwarden
- er is niets besloten; de raad beslist naar verwachting in het eerste kwartaal van 2027
