Het koersdocument Culemborg Vol Energie stelt voor af te stappen van het doel om in 2040 energieneutraal te zijn. Het stroomnet zit vol, en dat kan woningbouw, laadpalen en de overstap van het aardgas jarenlang ophouden. Op 17 september gaf de gemeenteraad in een beeldvormende bijeenkomst, waar niets wordt besloten, een eerste reactie op het koersdocument Culemborg Vol Energie.
Het stroomnet als knelpunt
Culemborg deelt een onderstation met Buren en West Betuwe. Volgens de presentatie vragen de plannen van de drie gemeenten samen veel meer stroom dan het net kan leveren. Dat heet netcongestie.
- Nodig tot 2035: 118MWp aan vermogen, beschikbaar: 59MWp
- Gevolg: 4 op de 10 woningen kunnen niet worden gebouwd,
"dit voor 10-14 jaar"
- Ook snelladen, nieuwe bedrijvigheid en batterijen kunnen dan niet worden aangesloten
Van het gas af gaat langzaam
Het oude doel was 30 procent minder aardgas in 2030. Culemborg loopt daarop achter.
- Eind 2024: 14,5% gasbesparing (gecorrigeerd voor warme en koude jaren)
- Culemborg telt 13.300 woningen, waarvan 2458 gasloos
- 10397 woningen hebben nog een opgave
- Een adviseur van de gemeente rekende voor dat inwoners gemiddeld 7.500 euro per woning moeten investeren, samen 80 miljoen euro
- De gemeente moet wettelijk uiterlijk 31 december 2027 een warmteprogramma vaststellen
Nieuwe koers: fossielvrij in 2050
Volgens het koersdocument is energieneutraal in 2040 technisch en praktisch niet meer haalbaar. De nieuwe stip op de horizon is een fossielvrij Culemborg in 2050. Het stuk waarschuwt dat de energierekening door nieuwe regels kan stijgen, oplopend tot 25% van de huidige rekening. Keuzes worden getoetst aan vier leidende principes: toekomstbestendig en duurzaam; sociaal, betaalbaar en inclusief; eigenaarschap en actieve regie; maatschappelijk rendabel.
Wat de fracties meegaven
Een terugkerend punt: de doelen moeten meetbaar worden. Het CDA vroeg wat er in 2032 bereikt moet zijn, want met de huidige tekst is de ambitie ook gehaald als er alleen is samengewerkt en niets is bereikt. De VVD kwam met een eigen tekstvoorstel voor de ambitie: "Want volgens mij willen we samenwerken aan een betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem waarbij zoveel mogelijk wordt gestreven naar fossielvrij"
.
Het principe over betaalbaarheid schuurde. Het CDA wil armoedebeleid en duurzaamheidsdoelen gescheiden houden: "je moet gaan oppassen dat we duurzaamheid gaan gebruiken om inkomenspolitiek op lokaal niveau te gaan bewerkstelligen met elkaar"
. PRO was blij met dit principe en wil snel duidelijkheid over collectieve oplossingen per wijk: "Zodat we niet straks zien dat iedereen die het kan het individueel oplost en dat je dan daarna de wijkoplossing niet meer van de grond krijgt"
.
Een andere fractie stelde voor een standstillprincipe toe te voegen: nieuwe ontwikkelingen mogen de situatie niet verslechteren. Raadsleden vroegen ook hoe de raad kan bijsturen als het college het programma vaststelt. Er werd een tussentijdse evaluatie toegezegd. Het geld moet uit de huidige begroting komen; voor extra investeringen komt het college terug bij de raad.
Wat lag er voor
- Het koersdocument Culemborg Vol Energie, ter bespreking; er is niets besloten
- Oktober 2026: het college besluit over een aangepaste versie
- 26 november 2026: de raad stelt volgens de planning het koersdocument vast
- Eerste kwartaal 2027: het college stelt het energieprogramma zelf vast
