Voor 43 Arnhemse kinderen en jongeren hebben ouders dit jaar een beroep gedaan op een vrijstelling van de leerplicht, zodat ze thuisonderwijs kunnen geven. Na een uitspraak van de Hoge Raad wordt die vrijstelling veel moeilijker; dit schooljaar krijgen bestaande gezinnen nog één keer een overgangsjaar. De gemeenteraad sprak er op 9 september over, maar het debat liep uit de tijd voordat de wethouder kon antwoorden.
Wat er verandert
Ouders kunnen hun kind laten vrijstellen van de leerplicht als zij vanuit hun geloof of levensovertuiging bezwaar hebben tegen de richting van alle scholen in de buurt. Dit heet artikel 5 onder b van de leerplichtwet. Volgens de Hoge Raad is bezwaar tegen het openbaar onderwijs alleen niet meer genoeg: ouders moeten aantonen dat op geen enkele openbare school in de buurt "objectief, kritisch en pluralistisch"
onderwijs wordt gegeven. De manager van het Regionaal Bureau Leerlingzaken (RBL) Midden-Gelre, dat de leerplicht voor negen gemeenten uitvoert, zei dat dit in Arnhem door het grote aanbod aan openbare scholen nog maar zelden zal lukken.
- Uitspraak Hoge Raad: 21 april
- Redelijke afstand: 6 kilometer basisschool, 20 kilometer voortgezet onderwijs
- Arnhem: 43 kinderen en jongeren op 25 adressen, waarvan 8 nieuwe en 35 herhaalverzoeken
- Hele regio: 84 kinderen en jongeren
- Herhaalvrijstellingen nog één keer voor schooljaar 2026-2027
- Het RBL nodigt de gezinnen dit najaar uit voor een gesprek over de mogelijkheden voor deelname aan het onderwijs
Wat de insprekers zeiden
De Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs (ongeveer 1700 gezinnen) vroeg om een wettelijke regeling met toezicht in plaats van alleen handhaving van de schoolplicht. In een peiling onder ruim 400 gezinnen zei minder dan 3 procent dat een gewone school dan een optie zou zijn. De Stichting van Rechtswegen (ruim 140 gezinnen) betoogde dat de vrijstelling volgens de wet vanzelf ontstaat zodra ouders een kennisgeving doen, en dat de gemeente daar zelf geen beleid op mag maken. Drie ouders vertelden over hun thuisonderwijs; twee van hen zeiden open te staan voor toetsing.
Waar het schuurde
De ChristenUnie diende het verzoek in om dit te bespreken en vroeg het college om de juridische kritiek uit te zoeken en de wetgeving af te wachten. Forum voor Democratie en Arnhem Centraal wilden ook een juridische toelichting. Tussen de ChristenUnie, DENK en PRO botste het over veiligheid: DENK en PRO wezen op het ontbreken van toezicht, de ChristenUnie noemde de bijdrage van DENK stigmatiserend.
"Geen signalen hebben is niet hetzelfde als weten dat het goed met hen gaat"
, zei S.B. Ali (PRO) . Ook S. Lemmers (CDA) stelde het kind voorop: "Dit zelfstandige recht van het kind op onderwijs is wat ons betreft het allerbelangrijkste"
. R. Maref (VVD) zei: "Ik ben blij met de uitspraak van de Hoge Raad"
.
N. Roelen (SP) had kritiek op de manier waarop de raad werd geïnformeerd. Volgens hem hoorde de raad de uitleg van het college pas via een uitspraak van de wethouder in Nieuwsuur op 11 juni. Hij vroeg waarom "koos de wethouder voor de route via de media"
. De VVD sloot zich bij die vraag aan; DENK vroeg of het niet beter aan de raad gecommuniceerd had kunnen worden.
- Schriftelijke vragen D66: 26 mei
- Verzoek tot bespreking ChristenUnie: 27 mei
- Antwoord college op vragen D66: 9 juni
Wat lag er voor
Volgens de agenda was dit een informatieve en meningsvormende bespreking.
- Er is niets inhoudelijks besloten.
- De wethouder heeft de vragen van de fracties nog niet beantwoord.
- Forum voor Democratie wilde later verder praten; de voorzitter stopte de bespreking en het advies aan de agendacommissie wordt om het onderwerp een volgende keer opnieuw te bespreken.
