Ouders in Altena die hun kind thuis onderwijs geven omdat ze bezwaar hebben tegen de richting van de scholen, krijgen daar veel minder snel vrijstelling voor. Kinderen die eerder al vrijstelling hadden, moeten uiterlijk op 1 oktober 2027 op een school staan ingeschreven. Forum voor Democratie wilde dat de gemeente milder optreedt, maar kreeg daarvoor aan de Altenatafel van 13 oktober bij de meeste andere partijen geen steun.
Waarom de regels veranderen
De Leerplichtwet laat ouders vrijstelling van de leerplicht krijgen op basis van richtingsbezwaren: bezwaren vanuit geloof of levensbeschouwing. Op 21 april 2026 bepaalde de Hoge Raad dat zo'n beroep nog maar in uitzonderlijke gevallen slaagt. Volgens de raadsinformatiebrief kijkt de gemeente nu of er openbaar onderwijs binnen redelijke afstand is. Uitgangspunt is dat openbare scholen voldoen aan de eisen van de Hoge Raad: objectief, kritisch en pluralistisch.
- Lokale norm: 6 kilometer voor basisonderwijs, 20 kilometer voor voortgezet onderwijs
- Per kind wordt bekeken of die afstand redelijk is
- Nieuwe beroepen die niet aan de eisen voldoen: inschrijven op een school vóór 1 oktober 2026
- Vrijstellingen die al waren afgegeven: inschrijven uiterlijk vóór 1 oktober 2027
- De deelnemende gemeenten van het Regionaal Bureau Leren West-Brabant hanteren één regionale lijn
Hoeveel gezinnen het raakt
Volgens de antwoorden van 13 augustus op vragen van Forum voor Democratie waren er 23 herhaalde beroepen voor schooljaar 2026-2027, waarvan twee voor het voortgezet onderwijs. Tegen een afwijzing kunnen ouders geen bezwaar maken: de vrijstelling ontstaat vanzelf of niet. Volgens de antwoorden van 21 september waren er geen nieuwe beroepen en stond één leerling inmiddels op een school ingeschreven. Tijdens het debat liepen de aantallen uiteen: de portefeuillehouder sprak van 29 leerlingen.
Het debat
B.J.B. van Leeuwen (Forum voor Democratie) wees erop dat de Tweede Kamer nog over thuisonderwijs debatteert, terwijl gezinnen in Altena zich nu al moeten aanpassen. "Zij dreigen daardoor tussen wal en schip te vallen"
, zei hij . Hij vroeg het college af te wachten tot duidelijk is wat Den Haag besluit.
E.A.G. Bouman (VVD) was het daar niet mee eens. "Maar er is geen recht op thuisonderwijs, dat is er nooit geweest"
, zei hij . Toen een andere woordvoerder pleitte voor coulant handhaven, reageerde Bouman dat de gemeente de geldende wet moet handhaven en niet kan wachten op wetgeving die misschien nooit komt.
H. de Raad (SGP) vindt dat de vrijheid van onderwijs steeds verder onder druk staat, maar: "Tegelijkertijd neemt dat niet weg dat we als gemeente de uitspraak van de Hoge Raad te volgen hebben"
. Hij vroeg het college de landelijke ontwikkelingen te volgen en met ouders in gesprek te gaan. A.H. Schermers-van Elderen (ChristenUnie) wees op de vele scholen in Altena en daarbuiten. "Want zo zwaar is het niet"
, zei ze over het idee dat gezinnen tussen wal en schip raken .
Progressief Altena, CDA en AltenaLokaal steunden de aanpak van het college. Het CDA vroeg wel om de menselijke maat. De portefeuillehouder zei dat de gemeente niet controleert op de kwaliteit van thuisonderwijs.
Wat lag er voor
- Een raadsinformatiebrief: het college had al besloten, de raad besprak alleen de lijn
- Er is niet gestemd en er is niets besloten
- De voorzitter stelde vast dat er bredere steun is voor de lijn van het college
- Er kwam geen toezegging van de portefeuillehouder
- Van Leeuwen gaf aan nu af te wachten wat de landelijke politiek beslist
