Het Rijk wil het geld voor dijkversterking strikter per jaar uitgeven. Daardoor kan Waterschap Rijn en IJssel vanaf 2029 te weinig geld hebben om dijkprojecten op tijd door te zetten. Voor inwoners kan dat betekenen dat projecten stil komen te liggen en dat het waterschap rente moet betalen over geleend geld.
Hoe dijkversterking betaald wordt
Het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) is het landelijke programma waarmee alle dijken in 2050 aan de wettelijke veiligheidsnorm moeten voldoen. Volgens de toelichting loopt het programma nu goed: dit jaar wordt 60 kilometer dijk opgeleverd.
- Rijk betaalt 50 procent
- de 21 waterschappen samen betalen 40 procent (de
"solidariteitsbijdrage"
) - het waterschap dat het project uitvoert betaalt 10 procent
- nodig tempo: 50 kilometer dijk per jaar
Het probleem: de kasschuif
Tot nu toe mochten de waterschappen geld uit latere jaren naar voren halen als projecten in de bouwfase kwamen. Dat heet een kasschuif. Het totale budget verandert niet, alleen de verdeling over de jaren. Het Rijk wil daar nu strak aan vasthouden. Als reden noemt het Rijk volgens de toelichting het EMU-saldo: het mag niet meer worden geleend tegen toekomstige jaren, zodat de staatsschuld en de rente daarover niet verder oplopen.
- per jaar is rond de 400 miljoen euro beschikbaar
- het tekort loopt op tot 1 miljard euro in de jaren 2029 tot 2034
- van 1,25 miljard euro extra van het Rijk is 1 miljard vrijgemaakt; 250 miljoen euro stond met Prinsjesdag nog niet in de begroting
Het gevolg kan zijn dat projecten na een fase stilgelegd worden of niet starten. Volgens de presentatie kan bij een herstart 30 tot 40 procent van de gemaakte kosten voor niets zijn geweest, omdat bijvoorbeeld bodem- en natuuronderzoek verouderd raakt. Wil een waterschap toch doorgaan, dan moet het zelf lenen en de rente betalen; die rente kan niet uit het HWBP worden betaald. Omdat projecten negen tot tien jaar duren, moeten de laatste uiterlijk in 2040 starten om 2050 te halen.
Wat het betekent voor Rijn en IJssel
Het waterschap heeft vier dijkprojecten lopen. Bij Westervoort is 1,5 miljoen euro beschikbaar gesteld om de verkenning (het eerste onderzoek naar oplossingen) voor te bereiden. Medio volgend jaar vraagt het waterschap het bestuur om krediet voor de start van die verkenning. Bij elke kredietaanvraag wil het waterschap de financiële risico's laten zien.
Waar het schuurde
Meerdere commissieleden vroegen het waterschap nu al publiek aan de bel te trekken. "Want het mag niet zo zijn... dat het waterschap in 2050 de schuld... krijgt van een Rijks probleem"
, zei een commissielid . De bestuurders van het waterschap delen de zorg, maar willen eerst het gesprek met de minister en een brief van de minister afwachten. Een bestuurder zei over vertraging: "Kan gewoon niet. Als je 2050 dat doel wil halen is dat niet slim"
. Een commissielid vroeg een seintje zodra politieke lobby wel zinvol is.
Wat lag er voor
- Een presentatie ter informatie; er is niets besloten
- De waterschappen houden vast aan de huidige planning van projecten
- De landelijke planning moet in november naar de minister
- Een brief van de minister aan de Tweede Kamer over de prioritering in het Deltafonds en het Mobiliteitsfonds werd voor de dag na de vergadering verwacht
- Het bestuur informeert de commissie of het algemeen bestuur opnieuw zodra er meer te melden is
