Heerde besteedt per inwoner wat minder aan Wmo-ondersteuning dan vergelijkbare gemeenten. Of dat komt doordat de gemeente zwaar inzet op preventie (problemen voorkomen of vroeg oppakken), kan niemand bewijzen. Inwoners gaan het merken aan het welzijnswerk: dat wil de gemeente anders gaan organiseren. Ook kan de raad later voor verdergaande keuzes komen te staan.
Waarom dit onderzoek
De raad heeft vaak gevraagd om een onderzoek naar het sociaal domein, het geheel van zorg, jeugdhulp, werk en inkomen dat de gemeente regelt. In Heerde loopt dat grotendeels via STIP, de eigen uitvoeringsorganisatie van de gemeente. Volgens de uitnodiging moest Bureau Berenschot uitzoeken hoe doelmatig dat is ingericht en wat preventie in de praktijk oplevert. Op deze themaraad presenteerde het bureau de uitkomsten. Wethouder J.W.J. van Ommen (Gemeentebelang Boerenpartij) was tevreden: "Ik ben blij dat het niet alleen maar hosanna is"
.
Wat het kost
Berenschot vergeleek Heerde met een groep vergelijkbare gemeenten. Volgens het rapport doet Heerde meer met eigen personeel en besteedt het minder uit.
- Apparaatskosten (personeel en uitvoering, niet de zorg zelf): € 4,8 miljoen, 4% (€ 177 duizend) boven het gemiddelde
- Loonkosten: 20% hoger (+€ 503 duizend), met 6,5 fte meer formatie
- Overige kosten, vooral uitbesteding: 22% lager (-€ 463 duizend)
- Beleid op sociale thema's: 15% hoger, 116.000 euro
- Uitvoering jeugdzorg: 13% hoger, 94.000 euro, bij 4% meer jeugdcliënten
De kosten van de zorg zelf per inwoner liggen voor de Wmo lager dan bij de andere gemeenten. Voor jeugd zit Heerde in de middenmoot. Tot en met 2024 bleven uitgaven en begroting iets onder het geld van het Rijk. Vooruitkijkend lijken de kosten sneller te stijgen dan de rijksbijdrage; Berenschot ziet zwaarder weer aankomen.
Waar het schuurde
Raadsleden worstelden met de soorten kosten. J. ten Hove (PvdA) vond dat alleen naar apparaatskosten kijken weinig zegt als preventie juist de zorgkosten moet drukken. Na de uitleg zei hij: "En nu duizelt het me helemaal, want nu weet ik niet meer waar ik het over heb"
. Een commissielid merkte op dat inwoners die STIP gebruiken niet zelf zijn ondervraagd. Dat was volgens Berenschot niet haalbaar.
G. van der Rhee (ChristenUnie-SGP) vroeg: "Dan komt bij mij een beetje binnen, werken we wel voldoende evidence-based binnen ons sociale domein?"
. Volgens Berenschot is dat bij preventie moeilijker aan te tonen dan bij behandelingen.
Wat de gemeente al doet
Berenschot adviseert de opdracht aan STIP duidelijker te maken en beter bij te houden wat preventie oplevert. Ambtenaren zeiden dat zij het welzijnswerk, nu losse inhuur, in een of twee grotere opdrachten willen onderbrengen bij een professionele welzijnsstichting, wel binnen STIP. In 2027 wil de gemeente starten met Opgroeien in een Kansrijke Omgeving, een aanpak met scholen, ouders en verenigingen; daarvoor is geld gevonden. Van der Rhee gaf de organisatie "een dik compliment hoe we ermee bezig zijn"
.
Wat lag er voor
- Er is niets besloten: een themaraad is bedoeld om informatie te verzamelen
- Of preventie in Heerde kosten bespaart, valt volgens het onderzoek niet te bewijzen
- De raad krijgt binnenkort informatie over de nieuwe organisatie van het welzijnswerk
- Ambtenaren sluiten niet uit dat zij de raad later om verdergaande besluiten vragen
