De gemeente Heerde schrijft twee nota's: één over wat zij met haar eigen grond doet, en één over de kosten die bouwers moeten meebetalen. Inwoners merken dat later in hoe snel de gemeente grond kan kopen en hoe sociale woningbouw betaald wordt. Op 5 oktober kreeg de raad tijdens een themaraad uitleg; het besluit volgt later.
Grondbeleid: per geval kiezen
Grondbeleid gaat over het kopen, beheren, verhuren en verkopen van gemeentegrond. Ambtenaar L. van Essen legde uit dat de huidige regels verouderd zijn. "Wat belangrijk is om hier nog even aan te stippen, is dat grondbeleid geen doel op zich is"
, zei ze. Het is een middel voor ruimtelijke of maatschappelijke opgaven.
De gemeente wil "situationeel grondbeleid"
vastleggen: per project kiezen of ze zelf grond koopt en ontwikkelt, of dat ze plannen van anderen alleen begeleidt. Grond verkoopt of verhuurt de gemeente tegen marktprijs en ze moet die openbaar aanbieden, zodat iedereen kan meedingen.
- Huidige regels: notitie Grondzaken uit 2017
- Uitspraken van de Hoge Raad (Didam-arresten) uit 2021 en 2024 verplichten tot openbaar aanbieden
Geld om snel grond te kopen?
Een motie uit 2023 vraagt om een strategisch aankoopbudget: een bedrag waarmee het college grond mag kopen zonder eerst toestemming van de raad te vragen. Nu koopt de gemeente onder voorwaarde dat de raad later instemt. Volgens de ambtenaren werkt dat goed en leidt het niet tot vertraging.
De nota zou alleen de spelregels voor zo'n budget bevatten; de hoogte bepaalt de raad apart. Op een vraag van G. van der Rhee (ChristenUnie-SGP) werd geantwoord dat de raad achteraf hoort over zulke aankopen. Lastig: de gemeente koopt nu vaak voor groen, parkeren of andere maatschappelijke doelen, en lijdt daarop verlies. Wie vooraf budget geeft, keurt dat verlies dus vooraf goed.
J. ten Hove (PvdA) vroeg of marktprijzen de gemeente niet in de weg zitten. Antwoord: die gelden bij verkoop, maar de gemeente mag bij aankoop ook niet meer betalen dan de grond waard is.
Waar het schuurde
J.P. van Ark (CDA) wilde dat de politieke vraag op tafel komt: moet de gemeente zelf actiever grond kopen voor woningbouw, of laat ze dat aan de markt? "En dat gaan we hier niet oplossen vanavond"
, zei hij. Volgens de ambtenaren hoort die discussie bij het vaststellen van de nota, niet in de nota zelf.
Kostenverhaal: bouwers betalen mee
Wie bijvoorbeeld een woonwijk bouwt, betaalt mee aan kosten die de gemeente daardoor maakt, zoals ambtelijke uren of drempels op een drukkere weg. Dat heet kostenverhaal. De gemeente rekent dat uit met een landelijk model en legt het vast in een overeenkomst met de bouwer.
Daarnaast zijn er vrijwillige regelingen. Bouwt een ontwikkelaar minder sociale woningen dan vereist, dan kan hij geld storten in het sociaal vereveningsfonds. Wie te weinig parkeerplaatsen aanlegt, kan die afkopen.
- Volkshuisvestingsprogramma: 40% sociale woningbouw
- Bedragen in het vereveningsfonds stammen uit 2019 en zijn niet geïndexeerd; de nieuwe nota indexeert ze wel
- Uit het fonds wordt weinig uitgekeerd; de gemeente denkt na over andere voorwaarden
Wat lag er voor
- Uitleg over de opzet van de nota grondbeleid en de nota kostenverhaal; er is niets besloten
- De concepten zijn volgens de ambtenaren grotendeels klaar en komen op korte termijn naar de raad
- De keuze voor een strategisch aankoopbudget en de hoogte ervan ligt later bij de raad
