Voor Amsterdammers die het gevoel hebben dat de politie hen staande houdt vanwege hun afkomst, is in deze bijeenkomst niets besloten. Wel werd op dinsdag 15 september in een expertmeeting van de raadscommissie Bestuur en Veiligheid, op verzoek van de Partij voor de Dieren, duidelijk waar de politie en organisaties tegen discriminatie het oneens zijn.
Meldingen over de politie
Het antidiscriminatiebureau Discriminatie.nl Regio Amsterdam zei dat meldingen niet laten zien hoe vaak discriminatie voorkomt, alleen wie de stap zet om te melden. Wie over de politie klaagt, is ook van de politie afhankelijk voor hulp, en dat maakt de drempel hoger.
- 41 meldingen over de politie in 2025, waarvan 24 over voorvallen in Amsterdam
- 33 meldingen in 2023 en 40 in 2024
- ongeveer driekwart gaat over afkomst, ongeveer 15% over een controle
- slechts 5% komt verder dan een advies
Wat de politie zegt te doen
De korpschef van de politie-eenheid Amsterdam noemde het programma Politie voor Iedereen, met onder meer trainingen met VR-brillen waarin agenten moeten uitleggen waarom ze iemand staande houden. Dat 17% denkt vanwege zijn uiterlijk te worden gecontroleerd, noemde hij veel te hoog.
Over klachten: die behandelt eerst een afdeling van de politie zelf. Wie niet tevreden is, kan naar een klachtencommissie met onafhankelijke leden en daarna naar de Nationale Ombudsman. Een onderzoeker van een organisatie tegen etnisch profileren en politiegeweld zei dat die commissie maar 1% van de klachten ziet. Discriminatie.nl ziet dat veel melders in de procedure afhaken; de korpschef zei dat te zullen oppakken.
Onenigheid over het stopformulier
Amnesty International wil dat agenten bij controles op straat een stopformulier invullen: de reden, de wettelijke bevoegdheid, de uitkomst en kenmerken van de gecontroleerde persoon. Die gegevens zouden zonder namen openbaar moeten worden. De korpschef ziet dat als een grote administratieve last en gelooft niet dat het werkt; hij wil ook geen proef.
Raadsleden vroegen door. "En dan zou ik toch iets zwaarder argument willen dan het geloof dat het gaat helpen is er niet"
, zei A.L. Bakker (Partij voor de Dieren) . S.E. Meiland (BIJ1) vroeg: "Waarom wordt er dan geen pilot gedaan?"
Het schuurde ook over de regels voor controles, het handelingskader professioneel controleren uit 2017. Een commissielid van DENK haalde onderzoek van de politie zelf aan:
- bekendheid van het handelingskader bij agenten: 39% in 2023, 48% in 2025
- in 2025 beantwoordde ongeveer 1 op de 10 agenten alle kennisvragen goed
De onderzoeker zei bovendien dat de helft van de agenten vindt dat je iemand mag controleren omdat zijn groep oververtegenwoordigd is in misdaadcijfers. De korpschef was het met die cijfers niet eens.
Wat de gemeenteraad kan doen
De onderzoeker wees erop dat de gemeenteraad niet over het politiebeleid gaat; de korpschef bevestigde dat. Zijn advies aan de gemeente: laat beter onderzoeken wat Amsterdammers meemaken, omdat de veiligheidsmonitor niet vraagt waarom iemand werd staande gehouden. De korpschef zei zulk onderzoek aan te moedigen.
"Laten we deze aandacht vasthouden voor discriminatie door de politie en etnisch profileren"
, sloot Bakker af .
Wat lag er voor
- Niets besloten: een expertmeeting is alleen bedoeld om informatie op te halen
- De korpschef wil met Amnesty kijken of aan bestaande registraties een vraag kan worden toegevoegd
- De korpschef pakt op dat melders beter uitleg krijgen over de klachtprocedure
- Raadsleden zijn uitgenodigd om met de politie mee te rijden
- Een vervolg-expertmeeting kan worden aangevraagd als drie partijen dat steunen
