Brieven van de gemeente Nieuwegein moeten ook te begrijpen zijn voor inwoners die moeite hebben met lezen, schrijven of rekenen. De rekenkamer, een onafhankelijke onderzoeker voor de raad, ziet dat de gemeente daar hard aan werkt, maar raadt aan om per jaar een paar diensten volledig aan te pakken. Op 15 oktober lichtte de rekenkamer het onderzoek toe aan de raad; eind november beslist de raad over de aanbevelingen.
Om hoeveel mensen gaat het
Volgens het eindrapport heeft een flink deel van de inwoners beperkte basisvaardigheden. Het onderzoek richtte zich vooral op mensen met Nederlands als moedertaal. Die groep zoekt uit schaamte zelden hulp en is daardoor het moeilijkst te bereiken, zei onderzoeker Peter Struik.
- 22% van de inwoners heeft beperkte basisvaardigheden
- dat zijn ongeveer 11.000 inwoners, gelijk aan het landelijke percentage
- volgens Struik is voor het Deltaplan Laaggeletterdheid 2,7 miljoen beschikbaar gesteld, waarvan 1,8 miljoen door de gemeente en de rest door het Rijk
- volgens het rapport is er geld tot 2027
Wat gaat goed en wat kan beter
De gemeente laat brieven lezen door inwoners en taalambassadeurs, mensen die zelf ooit moeite hadden met lezen. Twee coördinatoren houden de samenwerking met taalaanbieders zoals de bibliotheek bij elkaar, en die partners waarderen dat. Twee van de drie gemeentelijke websites zijn goed toegankelijk; de site met raadsinformatie loopt achter.
Wat ontbreekt, zijn cijfers: hoeveel mensen worden gevonden, doorverwezen en volgen echt taalles. Vanaf 2026 moeten partners die aanleveren. De rekenkamer adviseert verder om jaarlijks een paar producten, zoals een paspoort of een Wmo-aanvraag, van begin tot eind begrijpelijk te maken, en wil dat de gemeente als werkgever eigen medewerkers doorverwijst naar taalles en daarover rapporteert.
Waar het schuurt
In zijn bestuurlijke reactie neemt het college niet alles over. Het kiest niet vooraf een vast aantal diensten, maar weegt jaarlijks af waar extra inzet het meeste effect heeft. Rapporteren over het aantal doorverwezen medewerkers ontraadt het college, mede vanwege privacy. Struik vond dat oplosbaar, omdat het om aantallen gaat en niet om namen.
Vragen uit de raad
Raadsleden wilden weten hoe hard de cijfers zijn. Van Meteren (Lokale Vernieuwing/VSP) vroeg naar de groep in de zogeheten impactmonitor, een apart onderzoek waaruit de rekenkamer resultaten gebruikte: "Praten we dan echt over een heel klein groepje wat toevallig dan wel bekend is?"
. Struik kon dat niet zeker beantwoorden; de voorzitter stelde voor de vraag schriftelijk te stellen. S.K. Dwarka (Forum voor Democratie) vroeg naar het percentage van 22: "En hoe zeker we daardoor zijn over die 22%."
. Volgens Struik komt dat uit landelijk onderzoek met een objectieve meetlat.
Op een vraag over privacy legde Struik uit dat een werknemer eerst om toestemming wordt gevraagd: "Daar wordt de privacy zeker gewaarborgd, want er wordt letterlijk gevraagd, mag ik u een naam noemen en uw telefoonnummer doorgeven aan de mensen van het taalhuis die weer contact met u opnemen."
Wat lag er voor
- De rekenkamer presenteerde het onderzoek Begrijpelijk Communiceren; er werd niets besloten
- Na het raadsbesluit verschijnt het rapport ook als luisterversie
- Op 19 november bespreekt de raad de aanbevelingen in een raadsvoorbereidende sessie
- Op 26 november besluit de raad, volgens de uitnodiging van het presidium
