De gemeenteraad van Heerde kreeg op 21 september een onderzoek gepresenteerd over hoe de gemeente werkt met de Omgevingswet. De kern: er is een omgevingsvisie, maar de juridische regels waaraan bouwplannen worden getoetst zijn nog de oude. Inwoners merken dat vooral bij nieuwbouw- en verbouwplannen in hun buurt en bij de vraag hoeveel zij daarover mogen meepraten.
Wat is er onderzocht
Adviesbureau TwynstraGudde deed het onderzoek in opdracht van de Rekenkamer Heerde. In het rapport en de bestuurlijke nota staat dat Heerde "op een kantelpunt"
staat: de basis is gelegd, de keuzes moeten nog komen.
Rekenkamerlid Anthony van der Wulp: "Als u mij vraagt is dan uiteindelijk uw afdronk als rekenkamer? Is het glas halfvol of halfleeg? (...) Dan ben ik toch wel geneigd te zeggen: ja, het glas is halfvol."
- Omgevingswet in werking op 1 januari 2024
- Omgevingsvisie
"Heerde van de toekomst"
vastgesteld op 27 mei 2024 - Definitief omgevingsplan moet er vóór 2032 zijn
- Rapport gedateerd 16 juni 2026, bestuurlijke nota 24 juni 2026
Visie vastgesteld, regels nog niet aangepast
Het huidige omgevingsplan is een omzetting van de oude bestemmingsplannen plus een set rijksregels (de "bruidsschat"). De ambities uit de omgevingsvisie zijn daar nog niet in vertaald. Van de omgevingsprogramma's, die de visie moeten uitwerken, is er één klaar: volkshuisvesting. Met een warmteprogramma is recent gestart.
De raad koos bewust voor een open, globale visie. De onderzoekers waarschuwen dat je dan niet tegelijk veel grip kunt willen: dat "bijt met elkaar"
.
- Eén vastgesteld omgevingsprogramma: volkshuisvesting
- Warmteprogramma in opbouw
- Plan van aanpak voor het definitieve omgevingsplan wordt met de raad gedeeld; samenwerking met Hattem en Oldebroek
- Actualisatie omgevingsvisie: project start in 2027
Raad worstelt met de complexiteit
Meerdere raadsleden gaven aan dat de materie moeilijk te volgen is. J.P. van Ark (CDA): "Ik weet zeker als wij vanavond hier een testje zouden doen (...) dan zouden alle raadsleden zakken (...) En dat is buitengewoon ernstig, want wij zitten hier namens de bevolking."
S. Mansour (VVD) vroeg wat er van de vrijheid van de gemeente overblijft: "in hoeverre wordt die beperkt door allerlei ontwikkelingen van bovenaf en van de zijkant"
. De onderzoekers antwoordden dat hun onderzoek over het proces gaat, niet over de inhoudelijke keuzes.
G. van der Rhee (ChristenUnie-SGP) wil het advies voor een raadswerkgroep direct oppakken: "Nou, die zou ik eigenlijk gelijk willen inkoppen."
Participatie: geen verplichting, weinig grip
Heerde stelde in 2021 vier spelregels vast voor participatie bij plannen in de fysieke leefomgeving, maar wees geen gevallen aan waarvoor meepraten verplicht is. Gevolg: de initiatiefnemer bepaalt zelf hoeveel hij doet, en de kwaliteit verschilt. Buurgemeente Oldebroek verplicht participatie wel bij alle buitenplanse plannen.
Over de planning ontstond verwarring. Volgens het rapport moet de raad vóór 1 januari 2027 een participatieverordening vaststellen; de griffie meldde dat die pas in februari of maart naar de commissie gaat.
- Participatiebeleid fysieke leefomgeving vastgesteld op 13 december 2021
- Aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek inwonersparticipatie (2021) zijn maar beperkt opgevolgd
- Lijst met acht categorieën waarvoor de raad bindend adviesrecht heeft; evaluatie volgt dit jaar
Wat lag er voor
- Er is niets besloten: de avond was bedoeld voor beeldvorming.
- Het college laat in de wederhoorbrief weten de aanbevelingen te herkennen, maar wijst op beperkte ambtelijke capaciteit en budget.
- Het college noemt een raadswerkgroep bij het omgevingsplan en bij de visie-actualisatie een welkome suggestie.
- Het college vindt een werkafspraak over
"impactvolle of gevoelige"
initiatieven moeilijk uitvoerbaar, omdat niet te omschrijven is wanneer daarvan sprake is. - De Rekenkamer stuurt een raadsvoorstel; commissie en raad bespreken daarna de bestuurlijke reactie.